سوره انفطار هشتاد و دومین سوره و از سورههای مکی قرآن است که در جزء سیام قرآن جای دارد. این سوره را «إنفطار» مینامند چون در اولین آیه آن از انفطار به معنای پاره شدن و ازهم گسستن آسمان سخن به میان آمده است. سوره انفطار درباره وقوع قیامت، شرایط و نشانههای آن سخن میگوید و از سرنوشت و جایگاه ابرار (نیکان) و فُجّار (بدکاران) خبر میدهد.
در فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر (ص) نقل شده هر كس سوره انفطار را قرائت كند، خداوند به تعداد همه قبرها و ده برابر قطرههای برف و باران به او حسنه میدهد.
آیات مشهور سوره انفطار
يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ (آیه ۶)
ترجمه: اى انسان، چه چيز تو را در باره پروردگار بزرگوارت مغرور ساخته؟
در تفسیر نمونه آمده است، هدف این آیه در هم شکستن غرور و بیدار کردن انسان از خواب غفلت است.[۶]علامه طباطبایی نیز براین باور است که این آیه استفهام توبیخی است که انسان را برای کفرانی توبیخ می کند که عذرش پذیرفته نیست و آن کفران نعمت پروردگاری کریم است و معذور نبودنش نیز به این سبب است که خداوند در آیات قرآن [یادداشت ۱]صریحاً اعلان فرموده که کفران نعمت خداوند نتیجه اش عذاب و محرومیت است. [۷] بر اساس روایتی پیامبر اکرم(ص) پس از که این آیه را تلاوت کرد، فرمود جهل انسان باعث غرور اوست. [۸] در نهج البلاغه نیز خطبهای از امام علی(ع) درباره این آیه نقل شده است. امام(ع) در این خطبه انسان را مخاطب قرار میدهد و گلایه میکند چرا آدمی جرئت بر گناه یافته و مغرور شده است و اصلاً نگرانِ این دردش نیست و حال آنکه که در بسیاری از سختیها نگران دیگران است. چگونه بیمِ شبیخونِ خشم خداوند او را از این خواب غفلت بیدار نمیکند و چگونه با ناتوانی و ضعفش در مقابل پروردگارش جرئت معصیت دارد؛ پروردگاری که کریم است و احسان و فضلش را از بندهاش دریغ نداشته و او را لحظهای از لطفش محروم نکرده است.[۹]
فضیلت و خواص سوره انفطار
مقالهٔ اصلی: فضائل سور
در تفسیر مجمع البیان از پیامبر (ص) نقل شده هر كس سوره انفطار را قرائت كند، خداوند به تعداد همه قبرها به او حسنه و به عدد هر قطرهای به او صد حسنه میدهد و امورش را در قیامت اصلاح می کند.[۱۰] همچنین از پیامبر(ص) آمده است هر کس خوش دارد در قیامت به من بنگرد، چنانکه با چشم سر میبیند، سورههای تکویر، انفطار و انشقاق را قرائت کند.[۱۱] شیخ صدوق در روایتی از امام صادق (ع) نقل میکند هر كس سوره انفطار و انشقاق را در نمازهای واجب یا مستحب خود قرائت کند، خداوند حاجتها و خواستههایش را روا میدارد و بین او و خداوند حجابی نخواهد بود و همواره خداوند با نظر عنایت به او مینگرد تا از حسابرسی مردم فارغ گردد.[۱۲]
در منابع حدیثی برای قرائت این سوره خواصی چون خلاصی از زندان،[۱۳] ایمنی از رسوایی در روز قیامت و قویشدن دید چشم و برطرف شدن دردهای چشمی[۱۴] ذکر شده است.
