آمین، به معنای «اجابت کن»، واژه‌ای دینی است که برای درخواست استجابت دعا استفاده می‌شود. در فقه شیعه و سنی، دربارهٔ گفتن این واژه در نماز بحث می‌شود. فقیهان اهل‌سنت معتقدند در نماز، پس از قرائت سورهٔ حمد، واجب یا مستحب است که آمین گفته شود؛ اما طبق فتوای فقیهان شیعه، گفتن این واژه در نماز حرام است و موجب باطل‌شدن نماز می‌شود. در روایات شیعه، از امامان نقل شده است که در نماز جماعت، بعد از خواندن سورهٔ حمد، به‌جای گفتن آمین، ذکر «الحمدلله» گفته شود.
جایگاه و مفهوم آمین
واژهٔ «آمين» در عربی به‌معنای «اجابت کن» است. در فارسی نیز به همین معنا به کار می‌رود. می‌گویند این واژه از زبان عِبری به زبان عربی وارد شده و در هر دو زبان، کاربردی دینی دارد. این واژه، هم در یهودیت و هم در مسیحیت به کار می‌رود و یکی از معانی آن طلب استجابت دعاست.
کاربرد واژه «آمین» در نماز یکی از مسائل اختلافی میان مذهب شیعه و مذاهب فقهی اهل‌سنت است. در فقه امامیه، گفتن لفظ آمین در انتهای سوره حمد، جزو مبطِلات نماز است.
آمین در کتاب‌های تفسیری
لفظ آمین در قرآن به کار نرفته است؛ اما در برخی کتب تفسیری، ذیل آیۀ ۸۸ و ۸۹ سوره یونس آمده که وقتی حضرت موسی(ع)، فرعون را نفرین کرد، خود و برادرش هارون آمین گفتند. همچنین در روایتی از امام صادق(ع) آمده که پس از دعای موسی، علاوه بر هارون، فرشتگان نیز آمین گفتند. در این هنگام، خداوند گفت دعای شما دو نفر (موسی و هارون) را مستجاب کردم.
حکم فقهی گفتن آمین در نماز
یکی از احکام فقهی نماز، گفتن آمین در نماز است. اهل‌سنت پس از پایان قرائت سورۀ حمد آمین می‌گویند. در نماز فُرادا، خودِ نمازگزار این واژه را بر زبان می‌آورد و در نماز جماعت، پس از اتمام سورۀ حمد توسط امام جماعت، نمازگزاران یک‌صدا آمین می‌گویند. البته می‌گویند برخی مذاهب اهل‌سنت گفتن آمین را واجب یا مستحب نمی‌دانند.
در مقابل، فقهای شیعه با استناد به اینکه این عمل از پیامبر اسلام(ص) به ما نرسیده و تغییر در نماز محسوب می‌شود، گفتنِ این کلمه در نماز را حرام و باطل‌کنندهٔ آن می‌دانند. صاحبْ‌جواهر فقیه قرن سیزدهم گفته است مشهور و بلکه اجماع میان فقیهان امامیه این است که گفتن آمین در نماز حرام است و باعث باطل‌شدن نماز می‌شود. در اینکه گفتن آمین پس از اتمام سورۀ حمد، حرام و باطل‌کننده نماز است، تفاوتی بین نماز واجب یا مستحب، و توسط امام جماعت یا مأموم نیست. همچنین تفاوتی ندارد آمین به قصد اینکه جزئی از نماز است گفته شود یا تنها به قصد دعا بیان شود. البته گفتن آمین از روی فراموشی یا به‌اشتباه یا از روی تقیه اشکالی ندارد؛ بلکه در صورت لزوم تقیه واجب است.
توصیه به گفتن آمین در برخی روایات
در برخی روایات شیعه، به گفتن آمین سفارش شده است. در مقابل، روایاتی هم هست که در آن‌ها آمده در نماز جماعت، بعد از خواندن سورهٔ حمد، به‌جای گفتن آمین، ذکر «الحمدلله» گفته شود. فقهای امامیه به‌خاطر وجود اجماع بر ترک آمین گفته‌اند روایات دستهٔ نخست از روی تقیه بیان شده‌اند.