امام راتب

اِمامِ راتِب به فردی گفته می‌شود که به صورت ثابت و مستمر امامت جماعت مسجد یا مکان دیگری را برعهده دارد. طبق برخی منابع فقهی، امام راتب در امامت نماز جماعت، اگر دیگران از او از نظر علمی یا معنوی برتر باشند، بر دیگران (جز امام معصوم) اولویت دارد. بااین‌حال، برخی از مراجع تقلید شیعه این اولویت را صرفاً استحبابی می‌دانند. صاحب عروه نیز معتقد است که بهتر است امام راتب مسجد، اگر فردی افضل حضور دارد، او را برای امامت مقدم کند. دیدگاه سومی وجود دارد که پیشی گرفتن امام غیرراتب بر امام راتب را خلاف اخلاق و مروّت دانسته و آن را مکروه می‌شمارد. برخی فقها می‌گویند اگر امام راتب روحانی نباشد و یک روحانی در مسجد حضور داشته باشد، امامت او دارای اشکال است.

امام راتب ممکن است برای زمان خاصی تعیین شود؛ مثلاً کسی که فقط در ماه رمضان نماز جماعت را اقامه می‌کند، امام راتب همان ماه است. نماز جماعت بدون اجازهٔ امام راتب صحیح است، ولی نباید امام غیر راتب مزاحمتی ایجاد بکند. اگر تأخیر او باعث شود مأمومین بخواهند دیگری را امام کنند، نباید این کار بی‌احترامی به امام راتب محسوب شود. امام راتب را متولی یا واقف نمی‌تواند عزل یا نصب کند، و اگر برخی عدالت او را نپذیرند، نمی‌توانند جلوی امامتش برای دیگران را بگیرند. همچنین ترک اقتدا به امام راتب و اقتدا به دیگران فقط در صورتی جایز است که بی‌احترامی به او نباشد.