مکان نمازگزار به مکانی گفته می‌شود که طبق فقه اسلامی نماز خواندن در آن صحیح و معتبر است. در رساله‌های توضیح المسائل و کتاب‌های حدیثی شیعه، احادیث زیادی درباره مکان‌های مستحب نماز نقل شده است. فقیهان با استناد به این روایات، نماز در مکان‌های خاصی را ثواب بیشتری می‌دانند، از جمله نماز در مسجد الحرام ثواب بیشتری دارد و پس از آن مسجد پیامبر(ص)، مسجد کوفه، مسجد الاقصی، مسجد جامع هر شهر، مسجد محله و مسجد بازار. طبق روایات و فتاوای فقیهان، نماز در مسجد برای مردان مستحب است، ولی برای زنان نماز در خانه ثواب بیشتری دارد. همچنین حرم امامان شیعه(ع) و داشتن مکانی مشخص در خانه برای اقامه نماز از مکان‌های مستحب محسوب می‌شوند.
احکام فقهی مکان نماز شامل شرایطی است که صحت نماز را تضمین می‌کند. این شرایط عبارتند از:
- مباح بودن مکان: مکان نباید غصبی باشد.
- ثبات و بی‌حرکتی: مکان باید ثابت باشد تا نمازگزار بتواند نماز را با آرامش بخواند.
- امکان تمام کردن نماز: مکان نباید شرایطی مانند ازدحام جمعیت داشته باشد که مانع از انجام کامل نماز شود.
- حرمت بقا در مکان: مکان نباید در معرض خطر باشد مثلاً زیر سقف در حال فرو ریختن و یا در محل وقوع جنگ
- امکان انجام حرکات نماز: مکان باید برای قیام، رکوع و سجود مناسب باشد.
- پاک بودن محل سجده: محل سجده باید پاک باشد؛ اگر زمین نجس باشد، به شرط تماس نداشتن رطوبت با بدن یا لباس نمازگزار، اشکال ندارد.
- ارتفاع مناسب: جای پیشانی نمازگزار از جای زانوهای او بیش از چهار انگشت بسته، پست‌تر یا بلندتر نباشد.
- جلوتر نبودن از قبر معصومان: مکان نباید جلوتر از قبر معصومان(ع) باشد، مگر آنکه هتک حرمت نباشد.
- ترتیب نماز در مکان: برای مردان، باید مکانی انتخاب شود که زن مساوی یا جلوتر از او نماز نخواند.
در کتاب‌های فقهی مکان‌هایی بیان شده که نماز خواندن در آنها مکروه است:
- حمام
- محل انباشت زباله
- محل ذبح حیوانات
- آشپزخانه
- مقابل آتش
- زمین نمکزار
- مقابل انسان
- مقابل درِ باز
- قبرستان
- مقابل چاه محل ادرار
- مقابل عکس و مجسمۀ صاحب روح.
- مقابل آیینه یا شیشه‌ای که مانند آن است.