نامه ۴۷

من وصية له عليه السلام للحسن والحسين عليهم السلام لما ضربه ابن ملجم لعنه الله

أُوصِيكُمَا بِتَقْوَى اللَّهِ، وَأَلَّا تَبْغِيَا الدُّنْيَا وَإِنْ بَغَتْكُمَا وَلَا تَأْسَفَا عَلَى شَيْءٍ مِنْهَا زُوِيَ عَنْكُمَا، وَقُولَا بِالْحَقِّ وَاعْمَلَا لِلْأَجْرِ وَكُونَا لِلظَّالِمِ خَصْماً وَلِلْمَظْلُومِ عَوْناً.

أُوصِيكُمَا وَجَمِيعَ وَلَدِي وَأَهْلِي وَمَنْ بَلَغَهُ كِتَابِي بِتَقْوَى اللَّهِ وَنَظْمِ أَمْرِكُمْ وَصَلَاحِ ذَاتِ بَيْنِكُمْ، فَإِنِّي سَمِعْتُ جَدَّكُمَا (صلى الله عليه وآله) يَقُولُ: صَلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَالصِّيَامِ.

اللَّهَ اللَّهَ فِي الْأَيْتَامِ، فَلَا تُغِبُّوا أَفْوَاهَهُمْ وَلَا يَضِيعُوا بِحَضْرَتِكُمْ.

وَاللَّهَ اللَّهَ فِي جِيرَانِكُمْ، فَإِنَّهُمْ وَصِيَّةُ نَبِيِّكُمْ مَا زَالَ يُوصِي بِهِمْ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُمْ.

وَاللَّهَ اللَّهَ فِي الصَّلَاةِ فَإِنَّهَا عَمُودُ دِينِكُمْ.

وَاللَّهَ اللَّهَ فِي بَيْتِ رَبِّكُمْ لَا تُخَلُّوهُ مَا بَقِيتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِكَ لَمْ تُنَاظَرُوا.

وَاللَّهَ اللَّهَ فِي الْجِهَادِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ. وَعَلَيْكُمْ بِالتَّوَاصُلِ وَالتَّبَاذُلِ وَإِيَّاكُمْ وَالتَّدَابُرَ وَالتَّقَاطُعَ. لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ، فَيُوَلَّى عَلَيْكُمْ شِرَارُكُمْ ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُمْ.

ثُمَّ قَالَ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لَا أُلْفِيَنَّكُمْ تَخُوضُونَ دِمَاءَ الْمُسْلِمِينَ خَوْضاً، تَقُولُونَ قُتِلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ [قُتِلَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ]، أَلَا لَا تَقْتُلُنَّ بِي إِلَّا قَاتِلِي، انْظُرُوا إِذَا أَنَا مِتُّ مِنْ ضَرْبَتِهِ هَذِهِ فَاضْرِبُوهُ ضَرْبَةً بِضَرْبَةٍ، وَلَا تُمَثِّلُوا بِالرَّجُلِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ (صلى الله عليه وآله) يَقُولُ: إِيَّاكُمْ وَالْمُثْلَةَ وَلَوْ بِالْكَلْبِ الْعَقُور.

الترجمة

به شما دو نفر توصیه می‌کنم که از خدا بترسید و به دنیا چشم نداشته باشید، هرچند دنیا به شما چشم داشته باشد و بر چیزی که از دست رفته نگران نباشید. راست بگویید و برای پاداش کار کنید و برای ظالم دشمن باشید و برای مظلوم یاری‌گر.

به شما دو نفر و تمام فرزندانم و اهل من و هر کس که نامه من به او رسیده است، توصیه می‌کنم که از خدا بترسید و امورتان را منظم سازید و میان خودتان آشتی کنید، زیرا شنیدم جد شما (صلی الله علیه و آله) می‌فرمودند: آشتی میان مردم، برتر از بیشتر نماز و روزه است.

خدا را در یتیمان بپرهیزید، پس دهان‌هایشان را گشوده نگذارید و در حضورتان بی‌مراقب نباشند.

خدا را در همسایگان خود بپرهیزید، زیرا آن‌ها وصیت پیامبر شما هستند و او همواره به آن‌ها توصیه می‌کرد تا آن‌جا که ما گمان کردیم که آن‌ها را به ارث می‌گذارد.

خدا را در نماز بپرهیزید، زیرا ستون دین شماست.

خدا را در خانه پروردگارتان بپرهیزید، تا زمانی که زنده‌اید آن را ترک نکنید، زیرا اگر ترک شود، با شما به مناظره نخواهند نشست.

خدا را در جهاد با اموال و جان و زبان‌هایتان در راه خدا بپرهیزید. و به پیوستن و گذشت و دور ماندن از یکدیگر و دوری و تفرقه بپردازید. امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید، که بر شما بدترینتان حاکم شود و سپس دعا کنید که به شما مستجاب نمی‌شود.

سپس فرمود: ای بنی عبدالمطلب، شما را نخواهم دید که خون مسلمانان را به بی‌حق ریخته باشید و می‌گویید: امیر مؤمنین کشته شد، ای کاش جز قاتل مرا نکشید، بنگرید اگر از این ضربه بمیرم، او را ضربه‌ای به ضربه بزنید و با مرد به بدترین شکل رفتار نکنید، زیرا شنیدم پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرمودند: از به خاک افتادن مردمان (تصرف در امواتشان) بپرهیزید، حتی با سگ گزنده.