نامه 25

انْطَلِقْ عَلَى تَقْوَى اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَلَا تُرَوِّعَنَّ مُسْلِماً وَلَا تَجْتَازَنَّ عَلَيْهِ كَارِهاً وَلَا تَأْخُذَنَّ مِنْهُ أَكْثَرَ مِنْ حَقِّ اللَّهِ فِي مَالِهِ؛ فَإِذَا قَدِمْتَ عَلَى الْحَيِّ فَانْزِلْ بِمَائِهِمْ مِنْ غَيْرِ أَنْ تُخَالِطَ أَبْيَاتَهُمْ، ثُمَّ امْضِ إِلَيْهِمْ بِالسَّكِينَةِ وَالْوَقَارِ حَتَّى تَقُومَ بَيْنَهُمْ فَتُسَلِّمَ عَلَيْهِمْ وَلَا تُخْدِجْ بِالتَّحِيَّةِ لَهُمْ. ثُمَّ تَقُولَ عِبَادَ اللَّهِ أَرْسَلَنِي إِلَيْكُمْ وَلِيُّ اللَّهِ وَخَلِيفَتُهُ لِآخُذَ مِنْكُمْ حَقَّ اللَّهِ فِي أَمْوَالِكُمْ، فَهَلْ لِلَّهِ فِي أَمْوَالِكُمْ مِنْ حَقٍّ فَتُؤَدُّوهُ إِلَى وَلِيِّهِ؟ فَإِنْ قَالَ قَائِلٌ لَا، فَلَا تُرَاجِعْهُ، وَإِنْ أَنْعَمَ لَكَ مُنْعِمٌ فَانْطَلِقْ مَعَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ تُخِيفَهُ أَوْ تُوعِدَهُ أَوْ تَعْسِفَهُ أَوْ تُرْهِقَهُ، فَخُذْ مَا أَعْطَاكَ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ، فَإِنْ كَانَ لَهُ مَاشِيَةٌ أَوْ إِبِلٌ فَلَا تَدْخُلْهَا إِلَّا بِإِذْنِهِ فَإِنَّ أَكْثَرَهَا لَهُ، فَإِذَا أَتَيْتَهَا فَلَا تَدْخُلْ عَلَيْهَا دُخُولَ مُتَسَلِّطٍ عَلَيْهِ وَلَا عَنِيفٍ بِهِ وَلَا تُنَفِّرَنَّ بَهِيمَةً وَلَا تُفْزِعَنَّهَا وَلَا تَسُوأَنَّ صَاحِبَهَا فِيهَا، وَاصْدَعِ الْمَالَ صَدْعَيْنِ ثُمَّ خَيِّرْهُ فَإِذَا اخْتَارَ فَلَا تَعْرِضَنَّ لِمَا اخْتَارَهُ، ثُمَّ اصْدَعِ الْبَاقِيَ صَدْعَيْنِ ثُمَّ خَيِّرْهُ فَإِذَا اخْتَارَ فَلَا تَعْرِضَنَّ لِمَا اخْتَارَهُ، فَلَا تَزَالُ كَذَلِكَ حَتَّى يَبْقَى مَا فِيهِ وَفَاءٌ لِحَقِّ اللَّهِ فِي مَالِهِ فَاقْبِضْ حَقَّ اللَّهِ مِنْهُ، فَإِنِ اسْتَقَالَكَ فَأَقِلْهُ ثُمَّ اخْلِطْهُمَا ثُمَّ اصْنَعْ مِثْلَ الَّذِي صَنَعْتَ أَوَّلًا حَتَّى تَأْخُذَ حَقَّ اللَّهِ فِي مَالِهِ، وَلَا تَأْخُذَنَّ عَوْداً وَلَا هَرِمَةً وَلَا مَكْسُورَةً وَلَا مَهْلُوسَةً وَلَا ذَاتَ عَوَارٍ، وَلَا تَأْمَنَنَّ عَلَيْهَا إِلَّا مَنْ تَثِقُ بِدِينِهِ رَافِقاً بِمَالِ الْمُسْلِمِينَ، حَتَّى يُوَصِّلَهُ إِلَى وَلِيِّهِمْ فَيَقْسِمَهُ بَيْنَهُمْ.

وَلَا تُوَكِّلْ بِهَا إِلَّا نَاصِحاً شَفِيقاً وَأَمِيناً حَفِيظاً غَيْرَ مُعْنِفٍ وَلَا مُجْحِفٍ وَلَا مُلْغِبٍ وَلَا مُتْعِبٍ.

ثُمَّ احْدُرْ إِلَيْنَا مَا اجْتَمَعَ عِنْدَكَ نُصَيِّرْهُ حَيْثُ أَمَرَ اللَّهُ بِهِ، فَإِذَا أَخَذَهَا أَمِينُكَ فَأَوْعِزْ إِلَيْهِ أَلَّا يَحُولَ بَيْنَ نَاقَةٍ وَبَيْنَ فَصِيلِهَا وَلَا يَمْصُرَ لَبَنَهَا فَيَضُرَّ ذَلِكَ بِوَلَدِهَا وَلَا يَجْهَدَنَّهَا رُكُوباً وَلْيَعْدِلْ بَيْنَ صَوَاحِبَاتِهَا فِي ذَلِكَ وَبَيْنَهَا، وَلْيُرَفِّهْ عَلَى اللَّاغِبِ وَلْيَسْتَأْنِ بِالنَّقِبِ وَالظَّالِعِ وَلْيُورِدْهَا مَا تَمُرُّ بِهِ مِنَ الْغُدُرِ وَلَا يَعْدِلْ بِهَا عَنْ نَبْتِ الْأَرْضِ إِلَى جَوَادِّ الطُّرُقِ وَلْيُرَوِّحْهَا فِي السَّاعَاتِ وَلْيُمْهِلْهَا عِنْدَ النِّطَافِ وَالْأَعْشَابِ، حَتَّى تَأْتِيَنَا بِإِذْنِ اللَّهِ بُدَّناً مُنْقِيَاتٍ غَيْرَ مُتْعَبَاتٍ وَلَا مَجْهُودَاتٍ لِنَقْسِمَهَا عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَسُنَّةِ نَبِيِّهِ (صلى الله عليه وآله)، فَإِنَّ ذَلِكَ أَعْظَمُ لِأَجْرِكَ وَأَقْرَبُ لِرُشْدِكَ، إِنْ شَاءَ اللَّهُ.

با تقوای خداوند متعال، که شریک ندارد، قدم بردار و از هیچ مسلمان بیمناک نباش و بر او عبور نکن و از مالش بیش از حق خداوند نگیر. هنگامی که به قبیعه رسیدی، در آنجا با آبشان فرود آی بدون آنکه خانه‌هایشان را مخالطت کنی، سپس با آرامش و وقار پیش آن‌ها برو تا در میانشان بایستی و بر آن‌سلامی و سلامت را برای آن‌ها ناقص مبنی. سپس بگو: «ای بندگان خدا، ولی خدا و خلیفه‌اش را نزد شما فرستاده‌ام تا حق خدا را از اموال شما بگیرم. آیا در اموال شما حق خدا وجود دارد که به ولی‌اش بدهید؟» اگر کس گفت: «نه»، او را بازنگردان. اگر کسی به تو بخشید، همراهش برو بدون آنکه او را بترسانی یا تهدید کنی یا ستم کنی یا آزارش دهی، و آنچه از طلا یا نقره به تو داد بگیر. اگر گاو یا شتر دارد، مگر با اجازه او واردشان نشو، زیرا بیشتر آن‌ها متعلق به اوست. هنگامی که به آن‌ها رسیدی، با حال متسلط یا خشونت‌آمیز واردشان نشو و هیچ حیوانی را فراری نده و آن‌ها را نترسان و صاحبشان را در آن‌ها بد نساز. مال را دو نیم کن و سپس انتخابش کن. اگر انتخاب کرد، بر آنچه انتخاب کرد اعتراض نکن. سپس باقی را دو نیم کن و انتخابش کن. اگر انتخاب کرد، بر آنچه انتخاب کرد اعتراض نکن. این کار را آن‌گونه ادامه بده تا آنچه باقی می‌ماند، برابر حق خدا در مال او باشد. سپس حق خدا را از او بگیر. اگر از تو استعفا داد، کم کن و سپس آن‌ها را با هم مخلوط کن و همان کار را که اول کردی دوباره انجام بده تا حق خدا را در مال او بگیری. گاو کهنه یا شیرده یا شکسته‌پا یا بیمار یا دارای عیوب نگیر و بر آن‌ها تنها کسی اطمینان کن که به دینش اطمینان داری و با مال مسلمانان مهربان است تا آن را به ولی‌شان برساند و بین آن‌ها تقسیم کند. آن‌ها را جز به یک مشاور مهربان، امانت‌دار، حافظ، غیر خشونت‌آمیز و غیر ظالم واگذار مکن. سپس آنچه نزد تو جمع شده را به ما بیاور و آن را در جایی که خداوند فرموده قرار می‌دهیم. وقتی نزد تو امانت‌دار آن را گرفت، به او امر کن که بین شتر و بچهاش مانع نشود و شیرش را ننوشد تا به فرزندش آسیب بزند و با سوار شدن آن را خسته نسازد و در این زمینه و در شیردهی با هم‌گوشت‌هایش عدالت کند و شیرده را از شیرگیری بازدارد و با گوسفند و گاو راهروها تغذیه کند و آن را از گیاهان روی زمین به چهارپایان مسیرها ترجیح ندهد و در ساعاتی به آن استراحت دهد و در بارندگی و چمنزارها آن را تاخیر کند تا به فرمان خداوند سالم و پاک و خسته‌نشده و فرسوده‌نشده به ما برسد تا آن را بر کتاب خدا و سنت پیامبرش (صلی الله علیه و آله) تقسیم کنیم. زیرا این کار بزرگترین پاداش تو و نزدیک‌ترین راه به رشد توست، اگر خدا اراده کند.