خطبه 146

من كلام له عليه السلام وقد استشاره عمر بن الخطاب في الشخوص لقتال الفرس بنفسه

إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ لَمْ يَكُنْ نَصْرُهُ وَلَا خِذْلَانُهُ بِكَثْرَةٍ وَلَا بِقِلَّةٍ وَهُوَ دِينُ اللَّهِ الَّذِي أَظْهَرَهُ وَجُنْدُهُ الَّذِي أَعَدَّهُ وَأَمَدَّهُ حَتَّى بَلَغَ مَا بَلَغَ وَ طَلَعَ حَيْثُ طَلَعَ، وَنَحْنُ عَلَى مَوْعُودٍ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ مُنْجِزٌ وَعْدَهُ وَنَاصِرٌ جُنْدَهُ. وَمَكَانُ الْقَيِّمِ بِالْأَمْرِ مَكَانُ النِّظَامِ مِنَ الْخَرَزِ يَجْمَعُهُ وَيَضُمُّهُ، فَإِنِ انْقَطَعَ النِّظَامُ تَفَرَّقَ الْخَرَزُ وَذَهَبَ ثُمَّ لَمْ يَجْتَمِعْ بِحَذَافِيرِهِ أَبَداً، وَالْعَرَبُ الْيَوْمَ وَإِنْ كَانُوا قَلِيلًا فَهُمْ كَثِيرُونَ بِالْإِسْلَامِ عَزِيزُونَ بِالاجْتِمَاعِ، فَكُنْ قُطْباً وَاسْتَدِرِ الرَّحَى بِالْعَرَبِ وَأَصْلِهِمْ دُونَكَ نَارَ الْحَرْبِ، فَإِنَّكَ إِنْ شَخَصْتَ مِنْ هَذِهِ الْأَرْضِ انْتَقَضَتْ عَلَيْكَ الْعَرَبُ مِنْ أَطْرَافِهَا وَأَقْطَارِهَا حَتَّى يَكُونَ مَا تَدَعُ وَرَاءَكَ مِنَ الْعَوْرَاتِ أَهَمَّ إِلَيْكَ مِمَّا بَيْنَ يَدَيْكَ.

إِنَّ الْأَعَاجِمَ إِنْ يَنْظُرُوا إِلَيْكَ غَداً يَقُولُوا هَذَا أَصْلُ الْعَرَبِ فَإِذَا اقْتَطَعْتُمُوهُ اسْتَرَحْتُمْ فَيَكُونُ ذَلِكَ أَشَدَّ لِكَلَبِهِمْ عَلَيْكَ وَطَمَعِهِمْ فِيكَ. فَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ مَسِيرِ الْقَوْمِ إِلَى قِتَالِ الْمُسْلِمِينَ، فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ هُوَ أَكْرَهُ لِمَسِيرِهِمْ مِنْكَ وَهُوَ أَقْدَرُ عَلَى تَغْيِيرِ مَا يَكْرَهُ.

وَأَمَّا مَا ذَكَرْتَ مِنْ عَدَدِهِمْ، فَإِنَّا لَمْ نَكُنْ نُقَاتِلُ فِيمَا مَضَى بِالْكَثْرَةِ وَإِنَّمَا كُنَّا نُقَاتِلُ بِالنَّصْرِ وَالْمَعُونَةِ.

Translation

این امور، پیروزی و شکستش با کثرت و کمی نیست، بلکه دین خداست که او را آشکار کرد و سپاهی که آماده و تقویت کرد تا به آنچه رسیده و به آنجا که رسیده، رسید. و ما بر وعده‌ای از خداوندیم و خداوند وعده‌اش را انجام می‌دهد و سپاهش را یاری می‌کند. و جایگاه قیام در این امر، مانند نخوده در گنجشگ است که آن را جمع و بسته می‌کند، پس اگر نخوده بپاشد، گنجشگ‌ها پراکنده شده و می‌روند و هرگز با تمام وجودشان جمع نمی‌شوند. و عرب امروز، اگر کم باشند، در اسلام زیادند و در جمع شدن عزت دارند. پس قطبی باش و با عرب و ریشه‌هایشان آسیاب را بچرخان و نزد تو جنگ آتشین است. که اگر از این زمین رهسپار شوی، عرب از همه جا و همه سو بر تو شورش خواهند کرد تا آنچه از عورات پشت سرت می‌گذارد، برایت مهم‌تر از آنچه پیش رویت باشد، گردد.

و اگر اعراب فردا به تو نگاه کنند، خواهند گفت: «این ریشه عرب است.» پس اگر شما آن را ببُرید، راحت می‌شوید و این برای سگ‌هایشان در تو شدت و طمع بیشتر خواهد کرد. و آنچه از مسیر قوم برای کشتن مسلمانان ذکر کردی، خداوند سبحان، از تو برای مسیرشان کراهت‌مندتر است و بر تغییر آنچه می‌خواهد، تواناتر است.

و آنچه از تعدادشان ذکر کردی، ما در گذشته با کثرت نمی‌جنگیدیم، بلکه با یاری و کمک می‌جنگیدیم.