وَأُحَذِّرُكُمُ الدُّنْيَا فَإِنَّهَا مَنْزِلُ قُلْعَةٍ وَلَيْسَتْ بِدَارِ نُجْعَةٍ، قَدْ تَزَيَّنَتْ بِغُرُورِهَا وَغَرَّتْ بِزِينَتِهَا. دَارُهَا هَانَتْ عَلَى رَبِّهَا فَخَلَطَ حَلَالَهَا بِحَرَامِهَا وَخَيْرَهَا بِشَرِّهَا وَحَيَاتَهَا بِمَوْتِهَا وَحُلْوَهَا بِمُرِّهَا لَمْ يُصْفِهَا اللَّهُ تَعَالَى لِأَوْلِيَائِهِ وَلَمْ يَضِنَّ بِهَا [عَنْ] عَلَى أَعْدَائِهِ. خَيْرُهَا زَهِيدٌ وَشَرُّهَا عَتِيدٌ وَجَمْعُهَا يَنْفَدُ وَمُلْكُهَا يُسْلَبُ وَعَامِرُهَا يَخْرَبُ، فَمَا خَيْرُ دَارٍ تُنْقَضُ نَقْضَ الْبِنَاءِ وَعُمُرٍ يَفْنَى فِيهَا فَنَاءَ الزَّادِ وَمُدَّةٍ تَنْقَطِعُ انْقِطَاعَ السَّيْرِ! اجْعَلُوا مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِكُمْ وَاسْأَلُوهُ مِنْ أَدَاءِ حَقِّهِ مَا سَأَلَكُمْ.
وَأَسْمِعُوا دَعْوَةَ الْمَوْتِ آذَانَكُمْ قَبْلَ أَنْ يُدْعَى بِكُمْ. إِنَّ الزَّاهِدِينَ فِي الدُّنْيَا تَبْكِي قُلُوبُهُمْ وَإِنْ ضَحِكُوا وَيَشْتَدُّ حُزْنُهُمْ وَإِنْ فَرِحُوا وَيَكْثُرُ مَقْتُهُمْ أَنْفُسَهُمْ وَإِنِ اغْتَبَطُوا بِمَا رُزِقُوا. قَدْ غَابَ عَنْ قُلُوبِكُمْ ذِكْرُ الْآجَالِ وَحَضَرَتْكُمْ كَوَاذِبُ الْآمَالِ فَصَارَتِ الدُّنْيَا أَمْلَكَ بِكُمْ مِنَ الْآخِرَةِ وَالْعَاجِلَةُ أَذْهَبَ بِكُمْ مِنَ الْآجِلَةِ. وَإِنَّمَا أَنْتُمْ إِخْوَانٌ عَلَى دِينِ اللَّهِ مَا فَرَّقَ بَيْنَكُمْ إِلَّا خُبْثُ السَّرَائِرِ وَسُوءُ الضَّمَائِرِ فَلَا تَوَازَرُونَ [تأزرون] وَلَا تَنَاصَحُونَ وَلَا تَبَاذَلُونَ وَلَا تَوَادُّونَ. مَا بَالُكُمْ تَفْرَحُونَ بِالْيَسِيرِ مِنَ الدُّنْيَا تُدْرِكُونَهُ وَلَا يَحْزُنُكُمُ الْكَثِيرُ مِنَ الْآخِرَةِ تُحْرَمُونَهُ وَيُقْلِقُكُمُ الْيَسِيرُ مِنَ الدُّنْيَا يَفُوتُكُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ ذَلِكَ فِي وُجُوهِكُمْ وَقِلَّةِ صَبْرِكُمْ عَمَّا زُوِيَ مِنْهَا عَنْكُمْ كَأَنَّهَا دَارُ مُقَامِكُمْ وَكَأَنَّ مَتَاعَهَا بَاقٍ عَلَيْكُمْ. وَمَا يَمْنَعُ أَحَدَكُمْ أَنْ يَسْتَقْبِلَ أَخَاهُ بِمَا يَخَافُ مِنْ عَيْبِهِ إِلَّا مَخَافَةُ أَنْ يَسْتَقْبِلَهُ بِمِثْلِهِ قَدْ تَصَافَيْتُمْ عَلَى رَفْضِ الْآجِلِ وَحُبِّ الْعَاجِلِ وَصَارَ دِينُ أَحَدِكُمْ لُعْقَةً عَلَى لِسَانِهِ صَنِيعَ مَنْ قَدْ فَرَغَ مِنْ عَمَلِهِ وَأَحْرَزَ رِضَى سَيِّدِهِ.
و من شما دنیا را هشدار میدهم که خانهای است قلعهوار و نه جای آرامش. با فریب خود آراسته شده و با زیبایی خود گمراهتان ساخته. خانهاش بر خداوندش سبک شده و حلالش را با حرامش، خیرش را با شرش، زندگیش را با مرگش و شیرینیاش را با تلخیاش درآمیخته است. خداوند متعالی آن را برای اولیایش مقدس نداشته و بر دشمنانش بخشیده نیست. خیرش اندک و شرش فراوان است، جمعش نابود میشود و مالش غارت میگردد و سکنهاش ویران میشود. پس چه خانهای است که ویران میشود مانند ویرانی بنا و عمر در آن فنا میشود مانند فنا زاد و مدتش قطع میشود مانند قطاع سیر! آنچه خداوند بر شما واجب دانسته در طلب معاش و از بپرداخت حقش آنچه از شما خواسته را از او بخواهید.
و شنوندهی دعوت مرگ باشید، پیش از آنکه شما را بخوانند. زاهدان در دنیا، دلهایشان گریه میکند و اگر میخندند، غمشان بیشتر میشود و اگر شادمان میشوند، از خود نفرتشان بیشتر میشود و اگر به آنچه روزی شدهاند مسرور میشوند. یاد مرگ از دلهایتان رفته و آرزوهای دروغین پیش روی شماست، پس دنیا بر شما از آخرت مسلطتر شده و زودگذرتان از درگذرتان دورتر ساخته است. و شما بر دین خداوند برادرید، جز پلیدگیهای پنهان و بدیهای طبع، میان شما افترافکنده نیست. پس یاریگر همدیگر نیستید، نصیحتگر همدیگر نیستید، بخششگر همدیگر نیستید و دوستدار همدیگر نیستید. چه حال شماست که با اندک دنیایی که به دست میآورید شادمانید و با فراوانی آخرت که از آن محروم میشوید غمگین نمیشوید؟ و با اندک دنیایی که از دست میدهید نگران میشوید تا آن بر چهرهها و در کمتحملی شما در برابر آنچه از شما پنهان شده آشکار شود، گویی خانهای است که در آن اقامت خواهید کرد و گویی متاع آن بر شما باقی است. و چه مانع کسی از شماست که برادرش را با آنچه از عیبش میترسد، ملاقات نکند، مگر ترس از آنکه او نیز با همان او را ملاقات کند؟ شما بر رد کردن درگذر و دوست داشتن زودگذر متفق شدهاید و دین هر یک از شما بر زبانش گزندهای شده است، مانند کسی که کارش را به پایان رسانده و رضایت خداوندش را جلب کرده است.