Surah Ash-Shu'araa — Text, Translation & Audio

فَقَدْ كَذَّبُوا۟ فَسَيَأْتِيهِمْ أَنۢبَٰٓؤُا۟ مَا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ ﴿٦﴾

آنان تکذیب کردند؛ امّا بزودی اخبار (کیفر) آنچه را استهزا می‌کردند به آنان می‌رسد!

thus, indeed, have they given the lie (to this message as well). But [in time] they will come to understand what it was that they were wont to deride!

أَوَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَى ٱلْأَرْضِ كَمْ أَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍۢ كَرِيمٍ ﴿٧﴾

آیا آنان به زمین نگاه نکردند که چقدر از انواع گیاهان پرارزش در آن رویاندیم؟!

Have they, then, never considered the earth - how much of every noble kind [of life] We have caused to grow thereon?

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿٨﴾

در این، نشانه روشنی است (بر وجود خدا)؛ ولی بیشترشان هرگز مؤمن نبوده‌اند!

In this, behold, there is a message [unto men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٩﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

But, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace!

وَإِذْ نَادَىٰ رَبُّكَ مُوسَىٰٓ أَنِ ٱئْتِ ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿١٠﴾

(به خاطر بیاور) هنگامی را که پروردگارت موسی را ندا داد که به سراغ قوم ستمگر برو...

HENCE, [remember how it was] when thy Sustainer summoned Moses: “Go unto those evil doing people.

قَوْمَ فِرْعَوْنَ ۚ أَلَا يَتَّقُونَ ﴿١١﴾

قوم فرعون، آیا آنان (از مخالفت فرمان پروردگار) پرهیز نمی‌کنند؟!

the people of Pharaoh, who refuse to be con­scious of Me!”

قَالَ رَبِّ إِنِّىٓ أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ ﴿١٢﴾

(موسی) عرض کرد: «پروردگارا! از آن بیم دارم که مرا تکذیب کنند،

He answered: “O my Sustainer! Behold, I fear that they will give me the lie,

وَيَضِيقُ صَدْرِى وَلَا يَنطَلِقُ لِسَانِى فَأَرْسِلْ إِلَىٰ هَٰرُونَ ﴿١٣﴾

و سینه‌ام تنگ شود، و زبانم بقدر کافی گویا نیست؛ (برادرم) هارون را نیز رسالت ده (تا مرا یاری کند)!

and then my breast will be straitened and my tongue will not be free: send, then, [this Thy command] to Aaron.

وَلَهُمْ عَلَىَّ ذَنۢبٌۭ فَأَخَافُ أَن يَقْتُلُونِ ﴿١٤﴾

و آنان (به اعتقاد خودشان) بر گردن من گناهی دارند؛ می‌ترسم مرا بکشند (و این رسالت به پایان نرسد)!

Moreover, they keep a grave charge [pending] against me, and I fear that they will slay me.”

قَالَ كَلَّا ۖ فَٱذْهَبَا بِـَٔايَٰتِنَآ ۖ إِنَّا مَعَكُم مُّسْتَمِعُونَ ﴿١٥﴾

فرمود: «چنین نیست، (آنان کاری نمی‌توانند انجام دهند)! شما هر دو با آیات ما (برای هدایتشان) بروید؛ ما با شما هستیم و (سخنانتان را) می‌شنویم!

Said He: “Not so, indeed! Go forth, then, both of you, with Our messages: verify, We shall be with you, listening [to your call]!

فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَآ إِنَّا رَسُولُ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٦﴾

به سراغ فرعون بروید و بگویید: ما فرستاده پروردگار جهانیان هستیم؛

And go, both of you, unto Pharaoh and say, ‘Behold, we bear a message from the Sustainer of all the worlds:

أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ﴿١٧﴾

بنی اسرائیل را با ما بفرست!» (آنها به سراغ فرعون آمدند)؛

Let the children of Israel go with us!’”

قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَلِيدًۭا وَلَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ ﴿١٨﴾

(فرعون) گفت: «آیا ما تو را در کودکی در میان خود پرورش ندادیم، و سالهایی از زندگیت را در میان ما نبودی؟!

[But when Moses had delivered his message, Pharaoh] said: “Did we not bring thee up among us when thou wert a child? And didst thou not spend among us years of thy [later] life?

وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ ٱلَّتِى فَعَلْتَ وَأَنتَ مِنَ ٱلْكَٰفِرِينَ ﴿١٩﴾

و سرانجام، آن کارت را (که نمی‌بایست انجام دهی) انجام دادی (و یک نفر از ما را کشتی)، و تو از ناسپاسانی!»

And yet thou didst commit that [heinous] deed of thine, and [hast thus shown that] thou art one of the ingrate!”

قَالَ فَعَلْتُهَآ إِذًۭا وَأَنَا۠ مِنَ ٱلضَّآلِّينَ ﴿٢٠﴾

(موسی) گفت: «من آن کار را انجام دادم در حالی که از بی‌خبران بودم!

Replied [Moses]: “I committed it while I was still going astray;

فَفَرَرْتُ مِنكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِى رَبِّى حُكْمًۭا وَجَعَلَنِى مِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿٢١﴾

پس هنگامی که از شما ترسیدم فرار کردم؛ و پروردگارم به من حکمت و دانش بخشید، و مرا از پیامبران قرار داد!

and I fled from you because I feared you. But [since] then my Sustainer has endowed me with the ability to judge [between right and wrong], and has made me one of [His] message-­bearers.

وَتِلْكَ نِعْمَةٌۭ تَمُنُّهَا عَلَىَّ أَنْ عَبَّدتَّ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ﴿٢٢﴾

آیا این منتّی است که تو بر من می‌گذاری که بنی اسرائیل را برده خود ساخته‌ای؟!»

And [as for] that favour of which thou so tauntingly remindest me - [was it not] due to thy having enslaved the children of Israel?”

قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٢٣﴾

فرعون گفت: «پروردگار عالمیان چیست؟!»

Said Pharaoh: “And what [and who] is that ‘Sustainer of all the worlds’?”

قَالَ رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ ﴿٢٤﴾

(موسی) گفت: «پروردگار آسمانها و زمین و آنچه میان آن دو است، اگر اهل یقین هستید!».

[Moses] answered: “[He is] the Sustainer of the heavens and the earth and all that is between them: if you would but [allow yourselves to] be convinced!”

قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُۥٓ أَلَا تَسْتَمِعُونَ ﴿٢٥﴾

(فرعون) به اطرافیانش گفت: «آیا نمی‌شنوید (این مرد چه می‌گوید)؟!»

Said [Pharaoh] unto those around him: “Did you hear [what he said]?”

قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿٢٦﴾

(موسی) گفت: «او پروردگار شما و پروردگار نیاکان شماست!»

[And Moses] continued: “[He is] your Sus­tainer, [too,] as well as the Sustainer of your fore­fathers of old!”

قَالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ ٱلَّذِىٓ أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌۭ ﴿٢٧﴾

(فرعون) گفت: «پیامبری که بسوی شما فرستاده شده مسلّماً دیوانه است!»

[Pharaoh] exclaimed: “Behold, [this] your ‘apostle’ who [claims that he] has been sent unto you is mad indeed!

قَالَ رَبُّ ٱلْمَشْرِقِ وَٱلْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿٢٨﴾

(موسی) گفت: «او پروردگار مشرق و مغرب و آنچه میان آن دو است می‌باشد، اگر شما عقل و اندیشه خود را به کار می‌گرفتید!»

[But Moses] went on: “[He of whom I speak is] the Sustainer of the east and the west and of all that is between the two”- as you would know] if you would but use your reason!”

قَالَ لَئِنِ ٱتَّخَذْتَ إِلَٰهًا غَيْرِى لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ ٱلْمَسْجُونِينَ ﴿٢٩﴾

(فرعون خشمگین شد و) گفت: «اگر معبودی غیر از من برگزینی، تو را از زندانیان قرار خواهم داد!»

Said [Pharaoh]: “Indeed, if thou choose to worship any deity other than me, I shall most cer­tainly throw thee into prison!

قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَىْءٍۢ مُّبِينٍۢ ﴿٣٠﴾

(موسی) گفت: «حتّی اگر نشانه آشکاری برای تو بیاورم (باز ایمان نمی‌آوری)؟!»

Said he: “Even if I should bring about before thee something that clearly shows the truth?”

قَالَ فَأْتِ بِهِۦٓ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿٣١﴾

گفت: «اگر راست می‌گویی آن را بیاور!»

[Pharaoh] answered: “Produce it, then, if thou art a man of truth!”

فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِىَ ثُعْبَانٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿٣٢﴾

در این هنگام موسی عصای خود را افکند، و ناگهان مار عظیم و آشکاری شد؛

Thereupon [Moses] threw down his staff - and lo! it was a serpent, plainly visible;

وَنَزَعَ يَدَهُۥ فَإِذَا هِىَ بَيْضَآءُ لِلنَّٰظِرِينَ ﴿٣٣﴾

و دست خود را (در گریبان فرو برد و) بیرون آورد، و در برابر بینندگان سفید و روشن بود.

and he drew forth his hand - and lo! it appeared [shining] white to the beholders.

قَالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُۥٓ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٌ عَلِيمٌۭ ﴿٣٤﴾

(فرعون) به گروهی که اطراف او بودند گفت: «این ساحر آگاه و ماهری است!

Said [pharaoh] unto the great ones around him: “Verily, this is indeed a sorcerer of great knowledge

يُرِيدُ أَن يُخْرِجَكُم مِّنْ أَرْضِكُم بِسِحْرِهِۦ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ ﴿٣٥﴾

او می‌خواهد با سحرش شما را از سرزمینتان بیرون کند! شما چه نظر می‌دهید؟»

who wants to drive you out of your land by his sorcery. What, then, do you advise?”

قَالُوٓا۟ أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَٱبْعَثْ فِى ٱلْمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ ﴿٣٦﴾

گفتند: «او و برادرش را مهلت ده؛ و مأموران را برای بسیج به تمام شهرها اعزام کن،

They answered: “Let him and his brother wait a while, and send unto all cities heralds

يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍۢ ﴿٣٧﴾

تا هر ساحر ماهر و دانایی را نزد تو آورند!»

who shall assemble before thee all sorcerers of great knowl­edge”

فَجُمِعَ ٱلسَّحَرَةُ لِمِيقَٰتِ يَوْمٍۢ مَّعْلُومٍۢ ﴿٣٨﴾

سرانجام ساحران برای وعده‌گاه روز معیّنی جمع‌آوری شدند.

And so the sorcerers were assembled at a set time on a certain day,

وَقِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنتُم مُّجْتَمِعُونَ ﴿٣٩﴾

و به مردم گفته شد: «آیا شما نیز (در این صحنه) اجتماع می‌کنید...

and the people were asked: Are you all present,

لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ ٱلسَّحَرَةَ إِن كَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَٰلِبِينَ ﴿٤٠﴾

تا اگر ساحران پیروز شوند، از آنان پیروی کنیم؟!»

so that we might follow [in the footsteps of] the sorcerers if it is they who prevail?”

فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالُوا۟ لِفِرْعَوْنَ أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِن كُنَّا نَحْنُ ٱلْغَٰلِبِينَ ﴿٤١﴾

هنگامی که ساحران آمدند، به فرعون گفتند: «آیا اگر ما پیروز شویم، پاداش مهمّی خواهیم داشت؟»

Now when the sorcerers came, they said unto Pharaoh: “Verily, we ought to have a great reward if it is we who prevail.

قَالَ نَعَمْ وَإِنَّكُمْ إِذًۭا لَّمِنَ ٱلْمُقَرَّبِينَ ﴿٤٢﴾

گفت: «(آری،) و در آن صورت شما از مقرّبان خواهید بود!»

Answered he: “Yea - and, verily, in that case you shall be among those who are near unto me.

قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلْقُوا۟ مَآ أَنتُم مُّلْقُونَ ﴿٤٣﴾

(روز موعود فرا رسید و همگی جمع شدند؛) موسی به ساحران گفت: «آنچه را می‌خواهید بیفکنید، بیفکنید!»

[And] Moses said unto them: “Throw whatever you are going to throw!”

فَأَلْقَوْا۟ حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوا۟ بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ ٱلْغَٰلِبُونَ ﴿٤٤﴾

آنها طنابها و عصاهای خود را افکندند و گفتند: «به عزّت فرعون، ما قطعاً پیروزیم!»

Thereupon they threw their [magic ropes and their staffs, and said: “By Pharaoh’s might, behold, it is we indeed who have prevailed!”

فَأَلْقَىٰ مُوسَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِىَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ ﴿٤٥﴾

سپس موسی عصایش را افکند، ناگهان تمام وسایل دروغین آنها را بلعید!

[But] then Moses threw his staff - and lo! it swallowed up all their deceptions.

فَأُلْقِىَ ٱلسَّحَرَةُ سَٰجِدِينَ ﴿٤٦﴾

فوراً همه ساحران به سجده افتادند.

And down fell the sorcerers, prostrating them­selves in adoration,

قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا بِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٤٧﴾

گفتند: «ما به پروردگار عالمیان ایمان آوردیم،

[and] exclaimed: “We have come to believe in the Sustainer of all the worlds,

رَبِّ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ﴿٤٨﴾

پروردگار موسی و هارون!»

the Sustainer of Moses and Aaron!”

قَالَ ءَامَنتُمْ لَهُۥ قَبْلَ أَنْ ءَاذَنَ لَكُمْ ۖ إِنَّهُۥ لَكَبِيرُكُمُ ٱلَّذِى عَلَّمَكُمُ ٱلسِّحْرَ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ۚ لَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُم مِّنْ خِلَٰفٍۢ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ ﴿٤٩﴾

(فرعون) گفت: «آیا پیش از اینکه به شما اجازه دهم به او ایمان آوردید؟! مسلّماً او بزرگ و استاد شماست که به شما سحر آموخته (و این یک توطئه است)! امّا بزودی خواهید دانست! دستها و پاهای شما را بعکس یکدیگر قطع می‌کنم، و همه شما را به دار می‌آویزم!»

Said [Pharaoh]: “Have you come to believe in him ere I have given you permission? Verily, he must be your master who has taught you magic! But in time you shall come to know [my revenge]: most certainly shall I cut off your hands and your feet in great numbers, because of [your] perverseness, and shall most certainly crucify you in great numbers, all together!”

قَالُوا۟ لَا ضَيْرَ ۖ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا مُنقَلِبُونَ ﴿٥٠﴾

گفتند: «مهّم نیست، (هر کاری از دستت ساخته است بکن)! ما بسوی پروردگارمان بازمی‌گردیم!

They answered: “No harm [canst thou do to us]: verily, unto our Sustainer do we turn!

إِنَّا نَطْمَعُ أَن يَغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطَٰيَٰنَآ أَن كُنَّآ أَوَّلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٥١﴾

ما امیدواریم که پروردگارمان خطاهای ما را ببخشد، چرا که ما نخستین ایمان‌آورندگان بودیم!»

Behold, we [but] ardently desire that our Sustainer forgive us our faults in return for our having been foremost among the believers!”

۞ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِىٓ إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ ﴿٥٢﴾

و به موسی وحی کردیم که شبانه بندگانم را (از مصر) کوچ ده، زیرا شما مورد تعقیب هستید!»

AND [there came a time when] We inspired Moses thus: “Go forth with My servants by night: for, behold, you will he pursued!”

فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِى ٱلْمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ ﴿٥٣﴾

فرعون (از این ماجرا آگاه شد و) مأموران بسیج نیرو را به شهرها فرستاد،

And Pharaoh sent heralds unto all cities,

إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ لَشِرْذِمَةٌۭ قَلِيلُونَ ﴿٥٤﴾

(و گفت:) اینها مسلّماً گروهی اندکند؛

[bidding them to call out his troops and to proclaim:] “Behold, these [children of Israel] are but a contemptible band;

وَإِنَّهُمْ لَنَا لَغَآئِظُونَ ﴿٥٥﴾

و اینها ما را به خشم آورده‌اند؛

but they are indeed filled with hatred of us

وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حَٰذِرُونَ ﴿٥٦﴾

و ما همگی آماده پیکاریم!»

seeing that we are, verily, a nation united, fully prepared against danger –

فَأَخْرَجْنَٰهُم مِّن جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ ﴿٥٧﴾

(سرانجام فرعونیان مغلوب شدند،) و ما آنها را از باغها و چشمه‌ها بیرون راندیم،

and so we have [rightly] driven them out of [their] gardens and springs,

وَكُنُوزٍۢ وَمَقَامٍۢ كَرِيمٍۢ ﴿٥٨﴾

و از گنجها و قصرهای مجلّل!

and [deprived them of their erstwhile] station of honour!”

كَذَٰلِكَ وَأَوْرَثْنَٰهَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ﴿٥٩﴾

(آری،) اینچنین کردیم! و بنی اسرائیل را وارث آنها ساختیم!

Thus it was: but [in the course of time] We were to bestow all these [things] as a heritage on the children of Israel.

فَأَتْبَعُوهُم مُّشْرِقِينَ ﴿٦٠﴾

آنان به تعقیب بنی اسرائیل پرداختند، و به هنگام طلوع آفتاب به آنها رسیدند.

And so [the Egyptians] caught up with them at sunrise;

فَلَمَّا تَرَٰٓءَا ٱلْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَٰبُ مُوسَىٰٓ إِنَّا لَمُدْرَكُونَ ﴿٦١﴾

هنگامی که دو گروه یکدیگر را دیدند، یاران موسی گفتند: «ما در چنگال فرعونیان گرفتار شدیم!»

and as soon as the two hosts came in sight of one another, the followers of Moses exclaimed: “Behold, we shall certainly be overtaken [and defeated]!”

قَالَ كَلَّآ ۖ إِنَّ مَعِىَ رَبِّى سَيَهْدِينِ ﴿٦٢﴾

(موسی) گفت: «چنین نیست! یقیناً پروردگارم با من است، بزودی مرا هدایت خواهد کرد!»

He replied: Nay indeed! My Sustainer is with me, [and] He will guide me!”

فَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنِ ٱضْرِب بِّعَصَاكَ ٱلْبَحْرَ ۖ فَٱنفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍۢ كَٱلطَّوْدِ ٱلْعَظِيمِ ﴿٦٣﴾

و بدنبال آن به موسی وحی کردیم: «عصایت را به دریا بزن!» (عصایش را به دریا زد،) و دریا از هم شکافته شد، و هر بخشی همچون کوه عظیمی بود!

Thereupon We inspired Moses thus: Strike the sea with thy staff!”- whereupon it parted, and each part appeared like a mountain vast.

وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ ٱلْءَاخَرِينَ ﴿٦٤﴾

و در آنجا دیگران [= لشکر فرعون‌] را نیز (به دریا) نزدیک ساختیم!

And We caused the pursuers to draw near unto that place:

وَأَنجَيْنَا مُوسَىٰ وَمَن مَّعَهُۥٓ أَجْمَعِينَ ﴿٦٥﴾

و موسی و تمام کسانی را که با او بودند نجات دادیم!

and We saved Moses and all who were with him,

ثُمَّ أَغْرَقْنَا ٱلْءَاخَرِينَ ﴿٦٦﴾

سپس دیگران را غرق کردیم!

and then We caused the others to drown.

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿٦٧﴾

در این جریان، نشانه روشنی است ولی بیشترشان ایمان نیاوردند! (چرا که طالب حق نبودند)

In this [story] behold, there is a message [unto all men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٦٨﴾

و پروردگارت شکست‌ناپذیر و مهربان است!

And yet, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace!

وَٱتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْرَٰهِيمَ ﴿٦٩﴾

و بر آنان خبر ابراهیم را بخوان،

And convey unto them the story of Abraham –

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَا تَعْبُدُونَ ﴿٧٠﴾

هنگامی که به پدر و قومش گفت: «چه چیز را می‌پرستید؟!»

[how it was] when he asked his father and his people, “What is it that you worship?”

قَالُوا۟ نَعْبُدُ أَصْنَامًۭا فَنَظَلُّ لَهَا عَٰكِفِينَ ﴿٧١﴾

گفتند: «بتهایی را می‌پرستیم، و همه روز ملازم عبادت آنهاییم.»

They answered: We worship idols, and we remain ever devoted to them.”

قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ ﴿٧٢﴾

گفت: «آیا هنگامی که آنها را می‌خوانید صدای شما را می‌شنوند؟!

Said he: “Do [you really think that] they hear you when you invoke them,

أَوْ يَنفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ ﴿٧٣﴾

یا سود و زیانی به شما می‌رسانند؟!»

or benefit you or do you harm?”

قَالُوا۟ بَلْ وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا كَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ ﴿٧٤﴾

گفتند: «ما فقط نیاکان خود را یافتیم که چنین می‌کنند.»

They exclaimed: But we found our fore­fathers doing the same!”

قَالَ أَفَرَءَيْتُم مَّا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ ﴿٧٥﴾

گفت: «آیا دیدید (این) چیزهایی را که پیوسته پرستش می‌کردید...

Said [Abraham]: “Have you, then, ever con­sidered what it is that you have been worshipping

أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُمُ ٱلْأَقْدَمُونَ ﴿٧٦﴾

شما و پدران پیشین شما،

you and those ancient forebears of yours?

فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّۭ لِّىٓ إِلَّا رَبَّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٧٧﴾

همه آنها دشمن من هستند (و من دشمن آنها)، مگر پروردگار عالمیان!

“Now [as for me, I know that,] verily, these [false deities] are my enemies, [and that none is my helper] save the Sustainer of all the worlds,

ٱلَّذِى خَلَقَنِى فَهُوَ يَهْدِينِ ﴿٧٨﴾

همان کسی که مرا آفرید، و پیوسته راهنمائیم می‌کند،

who has created me and is the One who guides me,

وَٱلَّذِى هُوَ يُطْعِمُنِى وَيَسْقِينِ ﴿٧٩﴾

و کسی که مرا غذا می‌دهد و سیراب می‌نماید،

and is the One who gives me to eat and to drink,

وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ ﴿٨٠﴾

و هنگامی که بیمار شوم مرا شفا می‌دهد،

and when I fall ill, is the One who restores me to health,

وَٱلَّذِى يُمِيتُنِى ثُمَّ يُحْيِينِ ﴿٨١﴾

و کسی که مرا می‌میراند و سپس زنده می‌کند،

and who will cause me to die and then will bring me back to life –

وَٱلَّذِىٓ أَطْمَعُ أَن يَغْفِرَ لِى خَطِيٓـَٔتِى يَوْمَ ٱلدِّينِ ﴿٨٢﴾

و کسی که امید دارم گناهم را در روز جزا ببخشد!

and who, [hope, will forgive me my faults on Judgment Day!

رَبِّ هَبْ لِى حُكْمًۭا وَأَلْحِقْنِى بِٱلصَّٰلِحِينَ ﴿٨٣﴾

پروردگارا! به من علم و دانش ببخش، و مرا به صالحان ملحق کن!

“O my Sustainer! Endow me with the ability to judge [between right and wrong], and make me one with the righteous,

وَٱجْعَل لِّى لِسَانَ صِدْقٍۢ فِى ٱلْءَاخِرِينَ ﴿٨٤﴾

و برای من در میان امّتهای آینده، زبان صدق (و ذکر خیری) قرار ده!

and grant me the power to convey the truth unto those who will come after me,

وَٱجْعَلْنِى مِن وَرَثَةِ جَنَّةِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٨٥﴾

و مرا وارثان بهشت پرنعمت گردان!

and place me among those who shall inherit the garden of bliss!

وَٱغْفِرْ لِأَبِىٓ إِنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلضَّآلِّينَ ﴿٨٦﴾

و پدرم [= عمویم‌] را بیامرز، که او از گمراهان بود!

“And forgive my father - for, verily, he is among those who have gone astray –

وَلَا تُخْزِنِى يَوْمَ يُبْعَثُونَ ﴿٨٧﴾

و در آن روز که مردم برانگیخته می‌شوند، مرا شرمنده و رسوا مکن!

and do not put me to shame on the Day when all shall be raised from the dead:

يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌۭ وَلَا بَنُونَ ﴿٨٨﴾

در آن روز که مال و فرزندان سودی نمی‌بخشد،

the Day on which neither wealth will be of any use, nor children,

إِلَّا مَنْ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلْبٍۢ سَلِيمٍۢ ﴿٨٩﴾

مگر کسی که با قلب سلیم به پیشگاه خدا آید!»

[and when] only he [will be happy] who comes before God with a heart free of evil!”

وَأُزْلِفَتِ ٱلْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ ﴿٩٠﴾

(در آن روز،) بهشت برای پرهیزکاران نزدیک می‌شود،

For, [on that Day,] paradise will be brought within sight of the God-conscious,

وَبُرِّزَتِ ٱلْجَحِيمُ لِلْغَاوِينَ ﴿٩١﴾

و دوزخ برای گمراهان آشکار می‌گردد،

whereas the blazing fire will be laid open before those who had been lost in grievous error;

وَقِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ ﴿٩٢﴾

و به آنان گفته می‌شود: «کجا هستند معبودانی که آنها را پرستش می‌کردید...

and they will be asked: “Where now is all that you were wont to worship

مِن دُونِ ٱللَّهِ هَلْ يَنصُرُونَكُمْ أَوْ يَنتَصِرُونَ ﴿٩٣﴾

معبودهایی غیر از خدا؟! آیا آنها شما را یاری می‌کنند، یا کسی به یاری آنها می‌آید؟!»

instead of God? Can these [things and beings] be of any help to you or to themselves?”

فَكُبْكِبُوا۟ فِيهَا هُمْ وَٱلْغَاوُۥنَ ﴿٩٤﴾

در آن هنگام همه آن معبودان با عابدان گمراه به دوزخ افکنده می‌شوند؛

Thereupon they will be hurled into hell – they, as well as all [others] who had been lost in grievous error,

وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ ﴿٩٥﴾

و همچنین همگی لشکریان ابلیس!

and the hosts of Iblis - all together.

قَالُوا۟ وَهُمْ فِيهَا يَخْتَصِمُونَ ﴿٩٦﴾

آنها در آنجا در حالی که به مخاصمه برخاسته‌اند می‌گویند:

And there and then, blaming one another, they [who had grievously sinned in life] will exclaim:

تَٱللَّهِ إِن كُنَّا لَفِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍ ﴿٩٧﴾

«به خدا سوگند که ما در گمراهی آشکاری بودیم،

“By God, we were most obviously astray

إِذْ نُسَوِّيكُم بِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿٩٨﴾

چون شما را با پروردگار عالمیان برابر می‌شمردیم!

when we deemed you [false deities] equal to the Sustainer of all the worlds –

وَمَآ أَضَلَّنَآ إِلَّا ٱلْمُجْرِمُونَ ﴿٩٩﴾

امّا کسی جز مجرمان ما را گمراه نکرد!

yet they who have seduced us [into believing in you] are the truly guilty ones!

فَمَا لَنَا مِن شَٰفِعِينَ ﴿١٠٠﴾

(افسوس که امروز) شفاعت‌کنندگانی برای ما وجود ندارد،

And now we have none to intercede for us,

وَلَا صَدِيقٍ حَمِيمٍۢ ﴿١٠١﴾

و نه دوست گرم و پرمحبّتی!

nor any loving friend.

فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةًۭ فَنَكُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١٠٢﴾

ای کاش بار دیگر (به دنیا) بازگردیم و از مؤمنان باشیم!»

Would that we had a second chance [in life], so that we could be among the believers!”

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٠٣﴾

در این ماجرا، نشانه (و عبرتی) است؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!

In all this, behold, there is a message [unto men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٠٤﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

But, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace!

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٠٥﴾

قوم نوح رسولان را تکذیب کردند،

The people of Noah [too] gave the lie to [one of God’s] message-bearers

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿١٠٦﴾

هنگامی که برادرشان نوح به آنان گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

when their brother Noah said unto them: “Will you not be conscious of God?

إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ ﴿١٠٧﴾

مسلّماً من برای شما پیامبری امین هستم!

Behold, I am an apostle [sent by Him] to you, [and therefore] worthy of your trust:

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٠٨﴾

تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

be, then, conscious of God, and pay heed unto me!

وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٠٩﴾

من برای این دعوت، هیچ مزدی از شما نمی‌طلبم؛ اجر من تنها بر پروردگار عالمیان است!

“And no reward whatever do I ask of you for it: my reward rests with none but the Sustainer of all the worlds.

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١١٠﴾

پس، تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!»

Hence, remain conscious of God, and pay heed unto me!”

۞ قَالُوٓا۟ أَنُؤْمِنُ لَكَ وَٱتَّبَعَكَ ٱلْأَرْذَلُونَ ﴿١١١﴾

گفتند: «آیا ما به تو ایمان بیاوریم در حالی که افراد پست و بی‌ارزش از تو پیروی کرده‌اند؟!»

They answered: “Shall we place our faith in thee, even though [only] the most abject [of people] follow thee?”

قَالَ وَمَا عِلْمِى بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ﴿١١٢﴾

(نوح) گفت: «من چه می‌دانم آنها چه کاری داشته‌اند!

Said he: “And what knowledge could I have as to what they were doing [before they came to me]?

إِنْ حِسَابُهُمْ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّى ۖ لَوْ تَشْعُرُونَ ﴿١١٣﴾

حساب آنها تنها با پروردگار من است اگر شما می‌فهمیدید!

Their reckoning rests with none but my Sus­tainer: if you could but understand [this]!

وَمَآ أَنَا۠ بِطَارِدِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١١٤﴾

و من هرگز مؤمنان را طرد نخواهم کرد.

Hence, I shall not drive away [any of] those [who profess to be] believers;

إِنْ أَنَا۠ إِلَّا نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ ﴿١١٥﴾

من تنها انذارکننده‌ای آشکارم.»

I am nothing but a plain warner.”

قَالُوا۟ لَئِن لَّمْ تَنتَهِ يَٰنُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمَرْجُومِينَ ﴿١١٦﴾

گفتند: «ای نوح! اگر (از حرفهایت) دست برنداری، سنگباران خواهی شد!»

Said they: “Indeed, if thou desist not, O Noah, thou wilt surely be stoned to death!”

قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِى كَذَّبُونِ ﴿١١٧﴾

گفت: «پروردگارا! قوم من، مرا تکذیب کردند!

[Whereupon] he prayed: “O my Sustainer! Behold, my people have given me the lie:

فَٱفْتَحْ بَيْنِى وَبَيْنَهُمْ فَتْحًۭا وَنَجِّنِى وَمَن مَّعِىَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿١١٨﴾

اکنون میان من و آنها جدایی بیفکن؛ و مرا و مؤمنانی را که با من هستند رهایی بخش!»

hence, lay Thou wide open the truth between me and them, and save me and those of the believers who are with me!”

فَأَنجَيْنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ فِى ٱلْفُلْكِ ٱلْمَشْحُونِ ﴿١١٩﴾

ما، او و کسانی را که با او بودند، در آن کشتی که پر (از انسان و انواع حیوانات) بود، رهایی بخشیدیم!

And so We saved him and those [who were] with him in the fully-laden ark,

ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ ٱلْبَاقِينَ ﴿١٢٠﴾

سپس بقیه را غرق کردیم!

and then We caused those who stayed behind to drown.

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٢١﴾

در این ماجرا نشانه روشنی است؛ امّا بیشتر آنان مؤمن نبودند.

In this [story], behold, there is a message [unto men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٢٢﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است.

But, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace

كَذَّبَتْ عَادٌ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٢٣﴾

قوم عاد (نیز) رسولان (خدا) را تکذیب کردند،

[AND the tribe of] Ad gave the lie to [one of God’s] message-bearers

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿١٢٤﴾

هنگامی که برادرشان هود گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

when their brother Hud said unto them: “Will you not be conscious of God?

إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ ﴿١٢٥﴾

مسلماً من برای شما پیامبری امین هستم.

Behold, I am an apostle [sent by Him] to you, [and therefore] worthy of your trust:

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٢٦﴾

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

be, then, con­scious of God, and pay heed unto me!

وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٢٧﴾

من در برابر این دعوت، هیچ اجر و پاداشی از شما نمی‌طلبم؛ اجر و پاداش من تنها بر پروردگار عالمیان است.

“And no reward whatever do I ask of you for it: my reward rests with none but the Sustainer of all the worlds.

أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ ءَايَةًۭ تَعْبَثُونَ ﴿١٢٨﴾

آیا شما بر هر مکان مرتفعی نشانه‌ای از روی هوا و هوس می‌سازید؟!

“Will you, in your wanton folly, build [idola­trous] altars on every height,

وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ ﴿١٢٩﴾

و قصرها و قلعه‌های زیبا و محکم بنا می‌کنید شاید در دنیا جاودانه بمانید؟!

and make for yourselves mighty castles, [hoping] that you might become immortal?

وَإِذَا بَطَشْتُم بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ ﴿١٣٠﴾

و هنگامی که کسی را مجازات می‌کنید همچون جبّاران کیفر می‌دهید!

And will you [always], whenever you lay hand [on others], lay hand [on them] cruelly, without any restraint?

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٣١﴾

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

“Be, then, conscious of God and pay heed unto me:

وَٱتَّقُوا۟ ٱلَّذِىٓ أَمَدَّكُم بِمَا تَعْلَمُونَ ﴿١٣٢﴾

و از (نافرمانی) خدایی بپرهیزید که شما را به نعمتهایی که می‌دانید امداد کرده؛

and [thus] be conscious of Him who has [so] amply provided you with all [the good] that you might think of

أَمَدَّكُم بِأَنْعَٰمٍۢ وَبَنِينَ ﴿١٣٣﴾

شما را به چهارپایان و نیز پسران (لایق و برومند) امداد فرموده؛

amply provided you with flocks, and children,

وَجَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍ ﴿١٣٤﴾

همچنین به باغها و چشمه‌ها!

and gardens, and springs -:

إِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍۢ ﴿١٣٥﴾

(اگر کفران کنید،) من بر شما از عذاب روزی بزرگ می‌ترسم!»

for, verily, I fear lest suffering befall you on an awesome day!”

قَالُوا۟ سَوَآءٌ عَلَيْنَآ أَوَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُن مِّنَ ٱلْوَٰعِظِينَ ﴿١٣٦﴾

آنها [= قوم عاد] گفتند: «برای ما تفاوت نمی‌کند، چه ما را انذار کنی یا نکنی؛ (بیهوده خود را خسته مکن)!

[But] they answered. “It is all one to us whether thou preachest [something new] or art not of those who [like to] preach.

إِنْ هَٰذَآ إِلَّا خُلُقُ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٣٧﴾

این همان روش (و افسانه‌های) پیشینیان است!

This [religion of ours] is none other than that to which our forebears clung,

وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ ﴿١٣٨﴾

و ما هرگز مجازات نخواهیم شد!»

and we are not going to be chastised [for adhering to it]!”

فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْنَٰهُمْ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٣٩﴾

آنان هود را تکذیب کردند، ما هم نابودشان کردیم؛ و در این، آیت و نشانه‌ای است (برای آگاهان)؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!

And so they gave him the lie: and thereupon We destroyed them. In this [story], behold, there is a message [unto men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٤٠﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

But, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace!

كَذَّبَتْ ثَمُودُ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٤١﴾

قوم ثمود رسولان (خدا) را تکذیب کردند،

[AND the tribe of] Thamud gave the lie to [one of God’s] message-hearers

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَٰلِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿١٤٢﴾

هنگامی که صالح به آنان گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

when their brother Salih said unto them: “Will you not be conscious of God?

إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ ﴿١٤٣﴾

من برای شما پیامبری امین هستم!

Behold, I am an apostle [sent by Him] to you, [and therefore] worthy of your trust:

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٤٤﴾

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

be, then, conscious of God, and pay heed unto me!

وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٤٥﴾

من در برابر این دعوت، اجر و پاداشی از شما نمی‌طلبم؛ اجر من تنها بر پروردگار عالمیان است!

“And no reward whatever do I ask of you for it: my reward rests with none but the Sustainer of all the worlds.

أَتُتْرَكُونَ فِى مَا هَٰهُنَآ ءَامِنِينَ ﴿١٤٦﴾

آیا شما تصوّر می‌کنید همیشه در نهایت امنیّت در نعمتهایی که اینجاست می‌مانید،

“Do you think that you will be left secure [forever] in the midst of what you have here and now?

فِى جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ ﴿١٤٧﴾

در این باغها و چشمه‌ها،

amidst [these] gardens and springs

وَزُرُوعٍۢ وَنَخْلٍۢ طَلْعُهَا هَضِيمٌۭ ﴿١٤٨﴾

در این زراعتها و نخلهایی که میوه‌هایش شیرین و رسیده است؟!

and fields, and [these] palm-trees with slender spathes? –

وَتَنْحِتُونَ مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًۭا فَٰرِهِينَ ﴿١٤٩﴾

و از کوه‌ها خانه‌هایی می‌تراشید، و در آن به عیش و نوش می‌پردازید!

and that you will [always be able to] hew dwellings out of the mountains with [the same] great skill?”

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٥٠﴾

پس از خدا بترسید و مرا اطاعت کنید!

“Be, then, conscious of God, and pay heed unto me,

وَلَا تُطِيعُوٓا۟ أَمْرَ ٱلْمُسْرِفِينَ ﴿١٥١﴾

و فرمان مسرفان را اطاعت نکنید!

and pay no heed to the counsel of those who are given to excesses –

ٱلَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ ﴿١٥٢﴾

همانها که در زمین فساد می‌کنند و اصلاح نمی‌کنند!»

those who spread corruption on earth instead of setting things to rights!”

قَالُوٓا۟ إِنَّمَآ أَنتَ مِنَ ٱلْمُسَحَّرِينَ ﴿١٥٣﴾

گفتند: «(ای صالح!) تو از افسون شدگانی (و عقل خود را از دست داده‌ای!)

Said they: “Thou art but one of the be­witched!

مَآ أَنتَ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُنَا فَأْتِ بِـَٔايَةٍ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿١٥٤﴾

تو فقط بشری همچون مائی؛ اگر راست می‌گویی آیت و نشانه‌ای بیاور!»

Thou art nothing but a mortal like our­selves! Come, then, forward with a token [of thy mission] if thou art a man of truth!”

قَالَ هَٰذِهِۦ نَاقَةٌۭ لَّهَا شِرْبٌۭ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍۢ مَّعْلُومٍۢ ﴿١٥٥﴾

گفت: «این ناقه‌ای است (که آیت الهی است) برای او سهمی (از آب قریه)، و برای شما سهم روز معینّی است!

Replied he: “This she-camel shall have a share of water, and you shall have a share of water, on the days appointed [therefor];

وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوٓءٍۢ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيمٍۢ ﴿١٥٦﴾

کمترین آزاری به آن نرسانید، که عذاب روزی بزرگ شما را فرا خواهد گرفت!»

and do her no harm, lest suffering befall you on an awesome day!”

فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا۟ نَٰدِمِينَ ﴿١٥٧﴾

سرانجام بر آن (ناقه) حمله نموده آن را «پی» کردند؛ (و هلاک نمودند) سپس از کرده خود پشیمان شدند!

But they cruelly slaughtered her - and then they had cause to regret it:

فَأَخَذَهُمُ ٱلْعَذَابُ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٥٨﴾

و عذاب الهی آنان را فرا گرفت؛ در این، آیت و نشانه‌ای است؛ ولی بیشتر آنان مؤمن نبودند!

for the suffering [predicted by Salih,] befell them [then and there]. In this [story], behold, there is a message [unto men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٥٩﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

But, verily, thy Sustainer - He alone – is almighty, a dispenser of grace!

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٦٠﴾

قوم لوط فرستادگان (خدا) را تکذیب کردند،

[AND] the people of Lot gave the lie to [one of God’s] message-bearers

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿١٦١﴾

هنگامی که برادرشان لوط به آنان گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

when their brother Lot said unto them: “Will you not be conscious of God?

إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ ﴿١٦٢﴾

من برای شما پیامبری امین هستم!

Behold, I am an apostle [sent by Him] to you, [and therefore] worthy of your trust:

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٦٣﴾

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

be, then, conscious of God, and pay heed unto me!

وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٦٤﴾

من در برابر این دعوت، اجری از شما نمی‌طلبم، اجر من فقط بر پروردگار عالمیان است!

“And no reward whatever do I ask of you for it: my reward rests with none but the Sustainer of all the worlds.

أَتَأْتُونَ ٱلذُّكْرَانَ مِنَ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٦٥﴾

آیا در میان جهانیان، شما به سراغ جنس ذکور می‌روید (و همجنس بازی می‌کنید، آیا این زشت و ننگین نیست؟!)

“Must you, of all people, [lustfully] approach men,

وَتَذَرُونَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُم مِّنْ أَزْوَٰجِكُم ۚ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ عَادُونَ ﴿١٦٦﴾

و همسرانی را که پروردگارتان برای شما آفریده است رها می‌کنید؟! (حقّاً) شما قوم تجاوزگری هستید!»

keeping yourselves aloof from all the [lawful] spouses whom your Sustainer has created for you? Nay, but you are people who transgress all bounds of what is right!”

قَالُوا۟ لَئِن لَّمْ تَنتَهِ يَٰلُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُخْرَجِينَ ﴿١٦٧﴾

گفتند: «ای لوط! اگر (از این سخنان) دست برنداری، به یقین از اخراج شدگان خواهی بود!»

Said they: “Indeed, If thou desist not, O Lot, thou wilt most certainly be expelled [from this town­ship]!”

قَالَ إِنِّى لِعَمَلِكُم مِّنَ ٱلْقَالِينَ ﴿١٦٨﴾

گفت: «من دشمن سرسخت اعمال شما هستم!

[Lot] exclaimed: “Behold, I am one of those who utterly abhor your doings!”

رَبِّ نَجِّنِى وَأَهْلِى مِمَّا يَعْمَلُونَ ﴿١٦٩﴾

پروردگارا! من و خاندانم را از آنچه اینها انجام می‌دهند رهایی بخش!»

[And then he prayed:] “O my Sustainer! Save me and my household from all that they are doing!”

فَنَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ أَجْمَعِينَ ﴿١٧٠﴾

ما او و تمامی خاندانش را نجات دادیم،

Thereupon We saved him and all his household –

إِلَّا عَجُوزًۭا فِى ٱلْغَٰبِرِينَ ﴿١٧١﴾

جز پیرزنی که در میان بازماندگان بود!

all but an old woman, who was among those that stayed behind;

ثُمَّ دَمَّرْنَا ٱلْءَاخَرِينَ ﴿١٧٢﴾

سپس دیگران را هلاک کردیم!

and then We utterly destroyed the others,

وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِم مَّطَرًۭا ۖ فَسَآءَ مَطَرُ ٱلْمُنذَرِينَ ﴿١٧٣﴾

و بارانی (از سنگ) بر آنها فرستادیم؛ چه باران بدی بود باران انذارشدگان!

and rained down upon them a rain [of destruction]: and dire is such rain upon all who let themselves be warned [to no avail]!

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٧٤﴾

در این (ماجرای قوم لوط و سرنوشت شوم آنها) آیتی است؛ امّا بیشترشان مؤمن نبودند.

In this [story], behold, there is a message [unto men], even though most of them will not be­lieve [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٧٥﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

But, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace!

كَذَّبَ أَصْحَٰبُ لْـَٔيْكَةِ ٱلْمُرْسَلِينَ ﴿١٧٦﴾

اصحاب ایکه [= شهری نزدیک مدین‌] رسولان (خدا) را تکذیب کردند،

[AND] the dwellers of the wooded dales [of Madyan] gave the lie to [one of God’s] message-bearers

إِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَلَا تَتَّقُونَ ﴿١٧٧﴾

هنگامی که شعیب به آنها گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

when their brother Shu’ayb said unto them: “Will you not be conscious of God?

إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ ﴿١٧٨﴾

مسلّماً من برای شما پیامبری امین هستم!

Behold, I am an apostle [sent by Him] to you, [and therefore] worthy of your trust:

فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ ﴿١٧٩﴾

پس تقوای الهی پیشه کنید و مرا اطاعت نمایید!

be, then, conscious of God, and pay heed unto me!

وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٨٠﴾

من در برابر این دعوت، پاداشی از شما نمی‌طلبم؛ اجر من تنها بر پروردگار عالمیان است!

“And no reward whatever do I ask of you for it: my reward rests with none but the Sustainer of all the worlds.

۞ أَوْفُوا۟ ٱلْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُخْسِرِينَ ﴿١٨١﴾

حق پیمانه را ادا کنید (و کم فروشی نکنید)، و دیگران را به خسارت نیفکنید!

“[Always] give full measure, and be not among those who [unjustly] cause loss [to others];

وَزِنُوا۟ بِٱلْقِسْطَاسِ ٱلْمُسْتَقِيمِ ﴿١٨٢﴾

و با ترازوی صحیح وزن کنید!

and [in all your dealings] weigh with a true balance,

وَلَا تَبْخَسُوا۟ ٱلنَّاسَ أَشْيَآءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ ﴿١٨٣﴾

و حق مردم را کم نگذارید، و در زمین تلاش برای فساد نکنید!

and do not deprive people of what is rightfully theirs; and do not act wickedly on earth by spreading corruption,

وَٱتَّقُوا۟ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ وَٱلْجِبِلَّةَ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٨٤﴾

و از (نافرمانی) کسی که شما و اقوام پیشین را آفرید بپرهیزید!»

but be conscious of Him who has created you, just as [He created] those countless generations of old!”

قَالُوٓا۟ إِنَّمَآ أَنتَ مِنَ ٱلْمُسَحَّرِينَ ﴿١٨٥﴾

آنها گفتند: «تو فقط از افسون‌شدگانی!

Said they: “Thou art but one of the be­witched,

وَمَآ أَنتَ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُنَا وَإِن نَّظُنُّكَ لَمِنَ ٱلْكَٰذِبِينَ ﴿١٨٦﴾

تو بشری همچون مائی، تنها گمانی که درباره تو داریم این است که از دروغگویانی!

for thou art nothing but a mortal like ourselves! And, behold, we think that thou art a consummate liar!

فَأَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿١٨٧﴾

اگر راست می‌گویی، سنگهایی از آسمان بر سر ما بباران!»

Cause, then, fragments of the sky to fall down upon us, if thou art a man of truth!”

قَالَ رَبِّىٓ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿١٨٨﴾

(شعیب) گفت: «پروردگار من به اعمالی که شما انجام می‌دهید داناتر است!»

Answered [Shu’ayb]: “My Sustainer knows fully well what you are doing.”

فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ ٱلظُّلَّةِ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ﴿١٨٩﴾

سرانجام او را تکذیب کردند، و عذاب روز سایبان (سایبانی از ابر صاعقه‌خیز) آنها را فراگرفت؛ یقیناً آن عذاب روز بزرگی بود!

But they gave him the lie. And thereupon suffering overtook them on a day dark with shadows: and, verily, it was the suffering of an awesome day!

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ ﴿١٩٠﴾

در این ماجرا، آیت و نشانه‌ای است؛ ولی بیشتر آنها مؤمن نبودند.

In this [story], behold, there is a message [unto men], even though most of them will not believe [in it].

وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٩١﴾

و پروردگار تو عزیز و رحیم است!

But, verily, thy Sustainer - He alone - is almighty, a dispenser of grace!

وَإِنَّهُۥ لَتَنزِيلُ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ ﴿١٩٢﴾

مسلّماً این (قرآن) از سوی پروردگار جهانیان نازل شده است!

Now, behold, this [divine writ] has indeed been bestowed from on high by the Sustainer of all the worlds:

نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلْأَمِينُ ﴿١٩٣﴾

روح الامین آن را نازل کرده است...

trustworthy divine inspiration has alighted with it from on high

عَلَىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلْمُنذِرِينَ ﴿١٩٤﴾

بر قلب (پاک) تو، تا از انذارکنندگان باشی!

upon thy heart, [O Muhammad] so that thou mayest be among those who preach

بِلِسَانٍ عَرَبِىٍّۢ مُّبِينٍۢ ﴿١٩٥﴾

آن را به زبان عربی آشکار (نازل کرد)!

in the clear Arabic tongue.

وَإِنَّهُۥ لَفِى زُبُرِ ٱلْأَوَّلِينَ ﴿١٩٦﴾

و توصیف آن در کتابهای پیشینیان نیز آمده است!

And, verily, [the essence of] this [revelation] is indeed found in the ancient books of divine wisdom [as well].

أَوَلَمْ يَكُن لَّهُمْ ءَايَةً أَن يَعْلَمَهُۥ عُلَمَٰٓؤُا۟ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ﴿١٩٧﴾

آیا همین نشانه برای آنها کافی نیست که علمای بنی اسرائیل بخوبی از آن آگاهند؟!

Is it not evidence enough for them that [so many] learned men from among the children of Israel have recognized this [as true]?

وَلَوْ نَزَّلْنَٰهُ عَلَىٰ بَعْضِ ٱلْأَعْجَمِينَ ﴿١٩٨﴾

هرگاه ما آن را بر بعضی از عجم [= غیر عرب‌] ها نازل می‌کردیم...

But [even] had We bestowed it from on high upon any of the non-Arabs,

فَقَرَأَهُۥ عَلَيْهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ مُؤْمِنِينَ ﴿١٩٩﴾

و او آن را بر ایشان می‌خواند، به آن ایمان نمی‌آورند!

and had he recited it unto them [in his own tongue], they would not have believed in it.

كَذَٰلِكَ سَلَكْنَٰهُ فِى قُلُوبِ ٱلْمُجْرِمِينَ ﴿٢٠٠﴾

(آری،) این گونه (با بیانی رسا) قرآن را در دلهای مجرمان وارد می‌کنیم!

Thus have We caused this [message] to pass [unheeded] through the hearts of those who are lost in sin:

لَا يُؤْمِنُونَ بِهِۦ حَتَّىٰ يَرَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَلِيمَ ﴿٢٠١﴾

(امّا) به آن ایمان نمی‌آورند تا عذاب دردناک را با چشم خود ببینند!

they will not believe in it till they behold the grievous suffering

فَيَأْتِيَهُم بَغْتَةًۭ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿٢٠٢﴾

ناگهان به سراغشان می‌آید، در حالی که توجّه ندارند!

that will come upon them [on resurrection,] all of a sudden, without their being aware [of its approach];

فَيَقُولُوا۟ هَلْ نَحْنُ مُنظَرُونَ ﴿٢٠٣﴾

و (در آن هنگام) می‌گویند: «آیا به ما مهلتی داده خواهد شد؟!»

and then they will exclaim, “Could we have a respite?”

أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ ﴿٢٠٤﴾

آیا برای عذاب ما عجله می‌کنند؟!

Do they, then, [really] wish that Our chas­tisement be hastened on?

أَفَرَءَيْتَ إِن مَّتَّعْنَٰهُمْ سِنِينَ ﴿٢٠٥﴾

به ما خبر ده، اگر (باز هم) سالیانی آنها را از این زندگی بهره‌مند سازیم...

But hast thou ever considered [this]: If We do allow them to enjoy [this life] for some years,

ثُمَّ جَآءَهُم مَّا كَانُوا۟ يُوعَدُونَ ﴿٢٠٦﴾

سپس عذابی که به آنها وعده داده شده به سراغشان بیاید...

and thereupon that [chastisement] which they were promised befalls them –

مَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يُمَتَّعُونَ ﴿٢٠٧﴾

این تمتع و بهره‌گیری از دنیا برای آنها سودی نخواهد داشت!

of what avail to them will be all their past enjoyments?

وَمَآ أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ إِلَّا لَهَا مُنذِرُونَ ﴿٢٠٨﴾

ما هیچ شهر و دیاری را هلاک نکردیم مگر اینکه انذارکنندگانی (از پیامبران الهی) داشتند.

And withal, never have We destroyed any community unless it had been warned

ذِكْرَىٰ وَمَا كُنَّا ظَٰلِمِينَ ﴿٢٠٩﴾

تا متذکّر شوند؛ و ما هرگز ستمکار نبودیم! (که بدون اتمام حجّت مجازات کنیم)

and reminded: for, never do We wrong [anyone].

وَمَا تَنَزَّلَتْ بِهِ ٱلشَّيَٰطِينُ ﴿٢١٠﴾

شیاطین و جنیّان (هرگز) این آیات را نازل نکردند!

And [this divine writ is such a reminder:] no evil spirits have brought it down:

وَمَا يَنۢبَغِى لَهُمْ وَمَا يَسْتَطِيعُونَ ﴿٢١١﴾

و برای آنها سزاوار نیست؛ و قدرت ندارند!

for, neither does it suit their ends, nor is it in their power [to impart it to man]:

إِنَّهُمْ عَنِ ٱلسَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ ﴿٢١٢﴾

آنها از استراق سمع (و شنیدن اخبار آسمانها) برکنارند!

verily, [even] from hearing it are they utterly debarred!

فَلَا تَدْعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتَكُونَ مِنَ ٱلْمُعَذَّبِينَ ﴿٢١٣﴾

(ای پیامبر!) هیچ معبودی را با خداوند مخوان، که از معذّبین خواهی بود!

Hence, [O man,] do not invoke any other deity side by side with God, lest thou find thyself among those who are made to suffer [on Judgment Day].

وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ ٱلْأَقْرَبِينَ ﴿٢١٤﴾

و خویشاوندان نزدیکت را انذار کن!

And warn [whomever thou canst reach, beginning with] thy kinsfolk,

وَٱخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ﴿٢١٥﴾

و بال و پر خود را برای مؤمنانی که از تو پیروی می‌کنند بگستر!

and spread the wings of thy tenderness over all of the believers who may follow thee;

فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّى بَرِىٓءٌۭ مِّمَّا تَعْمَلُونَ ﴿٢١٦﴾

اگر تو را نافرمانی کنند بگو: «من از آنچه شما انجام می‌دهید بیزارم!»

but if they disobey thee, say, “I am free of responsibility for aught that you may do!” –

وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱلْعَزِيزِ ٱلرَّحِيمِ ﴿٢١٧﴾

و بر خداوند عزیز و رحیم توکّل کن!

and place thy trust in the Almighty, the Dispenser of Grace,

ٱلَّذِى يَرَىٰكَ حِينَ تَقُومُ ﴿٢١٨﴾

همان کسی که تو را به هنگامی که (برای عبادت) برمی‌خیزی می‌بیند؛

who sees thee when thou standest [alone],

وَتَقَلُّبَكَ فِى ٱلسَّٰجِدِينَ ﴿٢١٩﴾

و (نیز) حرکت تو را در میان سجده‌کنندگان!

and [sees] thy behaviour among those who prostrate themselves [before Him]:

إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ ﴿٢٢٠﴾

اوست خدای شنوا و دانا.

for, verily, He alone is all-hearing, all-knowing!

هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلَىٰ مَن تَنَزَّلُ ٱلشَّيَٰطِينُ ﴿٢٢١﴾

آیا به شما خبر دهم که شیاطین بر چه کسی نازل می‌شوند؟!

[And] shall I tell you upon whom it is that those evil spirits descend?

تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍۢ ﴿٢٢٢﴾

آنها بر هر دروغگوی گنهکار نازل می‌گردند؛

They descend upon all sinful self-deceivers

يُلْقُونَ ٱلسَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كَٰذِبُونَ ﴿٢٢٣﴾

آنچه را می‌شنوند (به دیگران) القا می‌کنند؛ و بیشترشان دروغگو هستند!

who readily lend ear [to every falsehood], and most of whom lie to others as well.

وَٱلشُّعَرَآءُ يَتَّبِعُهُمُ ٱلْغَاوُۥنَ ﴿٢٢٤﴾

(پیامبر اسلام شاعر نیست؛) شاعران کسانی هستند که گمراهان از آنان پیروی می‌کنند.

And as for the poets [they, too, are prone to deceive themselves: and so, only] those who are lost in grievous error would follow them.

أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِى كُلِّ وَادٍۢ يَهِيمُونَ ﴿٢٢٥﴾

آیا نمی‌بینی آنها در هر وادی سرگردانند؟

Art thou not aware that they roam confusedly through all the valleys [of words and thoughts],

وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ ﴿٢٢٦﴾

و سخنانی می‌گویند که (به آنها) عمل نمی‌کنند؟!

and that they [so often] say what they do not do [or feel]?

إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَذَكَرُوا۟ ٱللَّهَ كَثِيرًۭا وَٱنتَصَرُوا۟ مِنۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا۟ ۗ وَسَيَعْلَمُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ أَىَّ مُنقَلَبٍۢ يَنقَلِبُونَ ﴿٢٢٧﴾

مگر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام می‌دهند و خدا را بسیار یاد می کنند، و به هنگامی که مورد ستم واقع می‌شوند به دفاع از خویشتن (و مؤمنان) برمی‌خیزند (و از شعر در این راه کمک می‌گیرند)؛ آنها که ستم کردند به زودی می‌دانند که بازگشتشان به کجاست!

[Most of them are of this kind] save those who have attained to faith, and do righteous deeds, and remember God unceasingly, and defend them­selves [only] after having been wronged, and [trust in God’s promise that] those who are bent on wrong­doing will in time come to know how evil a turn their destinies are bound to take!