الدعاء الخمسون: من دعائه عليه السلام في الرهبة
اللَّهُمَّ إِنَّكَ خَلَقْتَنِي سَوِيّاً، وَ رَبَّيْتَنِي صَغِيراً، وَ رَزَقْتَنِي مَكْفِيّاً اللَّهُمَّ إِنِّي وَجَدْتُ فِيمَا أَنْزَلْتَ مِنْ كِتَابِكَ، وَ بَشَّرْتَ بِهِ عِبَادَكَ أَنْ قُلْتَ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً، وَ قَدْ تَقَدَّمَ مِنِّي مَا قَدْ عَلِمْتَ وَ مَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، فَيَا سَوْأَتَا مِمَّا أَحْصَاهُ عَلَيَّ كِتَابُكَ فَلَوْ لَا الْمَوَاقِفُ الَّتِي أُؤَمِّلُ مِنْ عَفْوِكَ الَّذِي شَمِلَ كُلَّ شَيْءٍ لَأَلْقَيْتُ بِيَدِي، وَ لَوْ أَنَّ أَحَداً اسْتَطَاعَ الْهَرَبَ مِنْ رَبِّهِ لَكُنْتُ أَنَا أَحَقَّ بِالْهَرَبِ مِنْكَ، وَ أَنْتَ لَا تَخْفَى عَلَيْكَ خَافِيَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ لَا فِي السَّمَاءِ إِلَّا أَتَيْتَ بِهَا، وَ كَفَى بِكَ جَازِياً، وَ كَفَى بِكَ حَسِيباً. اللَّهُمَّ إِنَّكَ طَالِبِي إِنْ أَنَا هَرَبْتُ، وَ مُدْرِكِي إِنْ أَنَا فَرَرْتُ، فَهَا أَنَا ذَا بَيْنَ يَدَيْكَ خَاضِعٌ ذَلِيلٌ رَاغِمٌ، إِنْ تُعَذِّبْنِي فَإِنِّي لِذَلِكَ أَهْلٌ، وَ هُوَ يَا رَبِّ مِنْكَ عَدْلٌ، وَ إِنْ تَعْفُ عَنِّي فَقَدِيماً شَمَلَنِي عَفْوُكَ، وَ أَلْبَسْتَنِي عَافِيَتَكَ. فَأَسْأَلُكَ اللَّهُمَّ بِالْمَخْزُونِ مِنْ أَسْمَائِكَ، وَ بِمَا وَارَتْهُ الْحُجُبُ مِنْ بَهَائِكَ، إِلَّا رَحِمْتَ هَذِهِ النَّفْسَ الْجَزُوعَةَ، وَ هَذِهِ الرِّمَّةَ الْهَلُوعَةَ، الَّتِي لَا تَسْتَطِيعُ حَرَّ شَمْسِكَ، فَكَيْفَ تَسْتَطِيعُ حَرَّ نَارِكَ، وَ الَّتِي لَا تَسْتَطِيعُ صَوْتَ رَعْدِكَ، فَكَيْفَ تَسْتَطِيعُ صَوْتَ غَضَبِكَ فَارْحَمْنِيَ اللَّهُمَّ فَإِنِّي امْرُؤٌ حَقِيرٌ، وَ خَطَرِي يَسِيرٌ، وَ لَيْسَ عَذَابِي مِمَّا يَزِيدُ فِي مُلْكِكَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ، وَ لَوْ أَنَّ عَذَابِي مِمَّا يَزِيدُ فِي مُلْكِكَ لَسَأَلْتُكَ الصَّبْرَ عَلَيْهِ، وَ أَحْبَبْتُ أَنْ يَكُونَ ذَلِكَ لَكَ، وَ لَكِنْ سُلْطَانُكَ اللَّهُمَّ أَعْظَمُ، وَ مُلْكُكَ أَدْوَمُ مِنْ أَنْ تَزِيدَ فِيهِ طَاعَةُ الْمُطِيعِينَ، أَوْ تَنْقُصَ مِنْهُ مَعْصِيَةُ الْمُذْنِبِينَ. فَارْحَمْنِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ، وَ تَجَاوَزْ عَنِّي يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ، وَ تُبْ عَلَيَّ، إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.
ترجمه فارسی
ای خدای من این روزی بس مبارک است (که عید سعید امت پیغمبر است) و مسلمانان در این روز از اطراف عالم در پیشگاه حضورت مجتمع گشته و بعضی به درخواست حاجت از حضرتت و برخی طالب (رحمتت) و برخی مشتاق (لطف و عنایتت) و ترسان و هراسان (از قهر و سطوتت) و تو در حاجات و مقاصد خلق به چشم لطف و عنایت به همه نظر داری پس از حضرتت درخواست می کنم که به جود و کرمت (که لازمه ذات مقدس تست) و آسانی و ناچیزی حاجتم بر تو که بر پیغمبر اکرم و آل پاکش درود و رحمت فرستی
̶ باز درخواست می کنم ای خدای عالم ای آفریننده ی ما تنها پادشاه ملک وجود توئی و حمد و ستایش مخصوص تست و خدائی در عالم هستی جز تو نیست و توئی که به صفت حلم و بردباری و کرم و مهربانی و عطا و بخشش موصوفی (و به هر صفت کمال آراسته ای) و دارای وصف عظمت و جلال و بزرگواری و کرمی و پدید آرنده آسمانها و زمین درخواستم ای خدا از حضرتت این است که هر آنچه در میان بندگان با ایمانت قسمت می کنی از خیر و نیکوئی و سلامت و عافیت برکت و هدایت یا توفیق طاعت یا هر خیری که به آنها عطا می کنی که به واسطه آن خیر آنان را به سوی خود هدایت می فرمائی و به واسطه آن خیر نزد خود به آنها لطف می کنی یا خیری از خیرات و نعمت و برکات دنیا و آخرت اعطا نمائی از تو درخواست دارم که از همه ی آنها به من بهره وافر (و حظ کامل به کرمت) عطا فرمائی
̶ ای خدای عالم مسئلت می کنم از حضرتت که تنها سلطان ملک آفرینش توئی و حمد و ستایش مخصوص تست و هیچ خدائی در عالم وجود غیر تو نیست مسئلت می کنم که بر محمد مصطفی و آل اطهارش درود و رحمت فرستی که آن حضرت بنده خاص تو و رسول گرامی تست و حبیب و محبوب تو و برگزیده ی از خلق تست و هم بر آل او که نیکوکاران و پاکان و برگزیدگان اهل عالمند درود و رحمتی که از عظمت و بسیاری جز تو کسی قادر بر حساب آن نباشد (و بر عظمت آن آگاه نتواند شد) و درخواست دارم که در ثواب دعاها و اعمال صالحی که در این روز بندگان با ایمانت می کنند ما را هم شریک فرمائی ای پروردگار عالمیان (ای آفریننده عوالم بی نهایت) و باز درخواست می کنم از حضرتت که ما و جمیع آن مومنان را که از گناهانمان درگذری (و همه ما را ببخشی و بیامرزی) که تو البته بر هر چیز قادری.
̶ پروردگارا من به درگاه کرمت به اعتماد کامل حاجتم را آوردم و به حضرتت فقر و مسکنت و بیچاره گیم را عرضه داشتم زیرا من به بخشش و آمرزش و رحمت نامنتهای تو بیش از عمل خود وثوق و اعتماد دارم و البته محقق است که مغفرت و رحمت بی انتهایت بسی بیش از گناهان من است.
(عفو خدا بیشتر از جرم ماست
نکته ی سر بسته چه گوئی خموش)
̶ پس ای خدا بر محمد و آلش درود فرست و برآوردن هر حاجتی که دارم به کرمت همه را تعهد فرما به آن قدرت بی انتهایت که بر تو این حاجت من (و همه ی حاجات و کلیه ی امور عالم) به آن قدرت بی حد سهل و آسان است و به واسطه فقر و حاجتی که من به تو دارم و استغنا و بی نیازی که تو از من داری که ای پروردگار هرگز خیری به من نرسید مگر از جانب تو (و از رحمت بی پایان حضرتت) و هیچ کس از من شری (و رنج و دردی) را برطرف نکرد غیر تو (و لطف و عنایت بی انتهای ذات اقدس تو) و در امر دنیا و آخرتم به احدی جز تو امیدوار نیستم
̶ ای خدای من هر کس به درگاه مخلوقی (پادشاهی امیری وزیری بزرگی) خود را مهیا و آماده با ساز و برگ مستعد گردانیده به امید صله و عطا و جوائز و بخششهائی از درگاه آن مخلوق ای مولای من من هم مهیا و مستعد و آماده در این روز (عید قربان) آمده ام به درگاه حضرتت به امید عفو و بخششت و در طلب عطا و جوائز کرم و احسانت.
̶ پروردگارا پس درود و رحمت فرست بر محمد و آل پاکش و مرا هم در این روز عید از امیدی که (به لطف و کرمت) دارم ناامید مگردان ای آنکه اصرار و الحاح تمام محتاجان و مستمندان عالم به درگاهت تو را از بخشش و عطوفت باز ندارد و از عطا و احسانت بی نیازمندان نکاهد باری ای مولای من من به درگاه کرمت نیامدم به وثوق و اعتماد بر عمل صالحی که پیش انجام داده باشم و نه به امید شفاعت احدی از مخلوق مگر شفاعت (پاکان و برگزیدگان حضرتت) محمد و آل پاکش که درود و تحیت بر آن پیمبر گرامی و اهل بیتش باد.
̶ به درگاهت آمده ام در حالی که به جرم و گناه خود و بدکاری و ستم بر نفس خویش اقرار و اعتراف می کنم. به درگاهت آمده ام در حالی که به عفو و بخشش بزرگ تو امیدوارم آن عفوی که تمام خطاکاران عالم را شامل است آن عفوی که بی نهایت است و از جرم و گناه تمام خلق بیشتر است) باز با همه جرم و خطای خلق طول مدت پایداری و سماجت شان بر جرم بزرگ هم تو را مانع از آن نشد که بر بندگان به رحمت و مغفرت بازگردی (و همه را مشمول رحمت نامنتهای خود فرمائی)
̶ پس ای خدائی که رحمتت وسیع (و بی حد و انتها) است و عفو و بخششت بزرگ (بی پایان) است ای خدای بزرگ ای خدای بزرگ ای خدای کریم بر محمد و آل پاکش درود فرست و بر من هم به فضل و کرمت به رحمت و عطوفت بازگرد و به مغفرت و بخششت وسعتم عطا فرما.
̶ بار الها این مقام رسالت (و شفاعت امت و وساطت رحمت) همانا مخصوص خلفاء و رسولان تو و برگزیدگان تست که آنان محل امانت (و مخزن اسرار) تواند در درجه ی عالی معرفت و رتبه اعلای تقرب که تو آن رتبه را به آنها اختصاص دادی و آنان (به واسطه عشق و محبت کامل) از مقام احدیتت در ربودند و تو آن را مقدر بر آنان فرمودی و هرگز کسی بر فرمان تقدیر قطعی و تدبیر حتمی تو غلبه نتواند کرد.
̶ (زیرا امر تکوینی تو موجب نظام اتم احسن اتقن عالم است و ابدا تغییر و تبدیل نپذیرد) به هر کیفیت و هر وقت و ساعت که مشیتت تعلق گرفته همان گونه بالضروره وقوع خواهد یافت چون تو داناتری (به نظم خلقت) و علمت محیطتر به حسن نظام کامل عالم است و در کیفیت خلقتت کسی تو را متهم به نقص نخواهد کرد و عاقلی در اراده و مشیتت نقصانی نخواهد یافت تا آنگاه که برگزیدگانت و رسولانت باز به حکم مشیت بالغه ات مغلوب و مقهور دشمنان شده و مقام خلفای تو را نااهلان ربودند و آنگاه آنان بنگرند که خلق فرمان تو را تغییر و تبدیل داده و کتاب و شرعت را پشت سر انداختند و احکام و فرائضت را از نهج تشریع تو به کلی منحرف ساختند سنن پیغمبرت را رها کردند ( و به کلی از جاده انسانیت و طریق خداپرستی دور شدند و به اطاعت هوای نفس و پیروی شیطان جن و انس از بهشت سعادت محروم و به دوزخ شقاوت محکوم گردیدند باز حکم تقدیر و مشیتت حاکم است)
̶ خدایا بر دشمنان رسولان و خلفایت از اولین و آخرین لعنت فرست و بر هر کس که راضی به فعل زشت آنها باشد و از آنها پیروی و همراهی کند بر همه لعنت فرست
̶ پروردگارا بر محمد و آل پاکش درود فرست که تو ستوده صفات و بزرگوار حقیقتی بر آنان درود و رحمتی فرست و تحیت و برکاتی به مانند همان برکات و رحمتها که برای برگزیدگانت ابراهیم و آل ابراهیم فرستادی و بر محمد و آل پاکش (و بر شیعیانشان به ظهور ولی الله اعظم) فرج عاجل و گشایش و راحت و قوت و نصرت و تمکین و اقتدار کامل عطا فرما
̶ و باز پروردگارا مرا هم از اهل توحید و ایمان به حضرتت و تصدیق به رسالت پیغمبرت قرار ده و پیرو امامانی که اطاعتشان را بر ما امت فرض و حتم فرموده ای و به واسطه آنها و به دستشان امر طاعت را جاری بر خلق داشته ای بگردان و این دعا را (از کرم) اجابت فرما. ای پروردگار جهانها (و عوالم بی حد و انتها.)
̶ ای خدای من و غضب تو را جز حلم تو برنگرداند و قهر و خشمت را جز عفو و بخششت فروننشاند و از عقاب و عذابت به جز رحمتت پناهی نیست و از قهر و سطوتت چیزی جز تضرع و زاری به درگاهت مرا نجات نتواند داد پس بارالها بر محمد و آل پاکش درود و رحمت فرست و فرج و گشایشی در کار ای خدای من عطا فرما به همان قدرت کامله که به آن قدرت بندگان مرده را زنده می گردانی و به آن قدرت که دیارها و سرزمینهای خشک بی روح را سبز و خرم می سازی و (گلها و گیاه ها و میوه های گوناگون و دانه های متنوع برای رزق بندگان و جنبندگان در زمین می رویانی)
̶ و ای خدای من مرا به غم (دنیا و اندوه آخرت و غصه ی فراق خود معذب و هلاک مگردان تا آنکه دعاهایم مستجاب گردانی و اجابت دعایم را) (تو از لطف و کرم) به من بفهمانی و طعم عافیت (و سلامت و آسایش کامل) را تا آخر عمر به من بچشان و (به لطف و کرمت) مرا به شماتت دشمن مبتلا مگردان و دست دشمنان را از من کوتاه ساز و دشمن را بر من مسلط مگردان
̶ ای خدای من اگر تو مرا سربلند سازی و رفعت مقام عطا کنی آن کیست که بتواند مرا خوار و ذلیل سازد؟ و اگر تو مرا ذلیل و خوار گردانی آن کیست که بتواند مرا عزیز و گرامی کند؟ (محققا هر که را خدا ذلیل کند کسی عزیزش نتواند کرد و کسی را که خدا عزیز و گرامی دارد هیچکس او را ذلیل نتواند کرد چون قدرت خدا نامتناهی و عین ذات اوست و قدرت خلق در مقابل قدرت کامله حق ناچیز و زبون است) و اگر مرا ضعیف و زبون سازی آن کیست که بتواند مرا قوی و گرامی کند و اگر تو مرا عذاب و عقاب کنی آن کیست که بتواند به حالم ترحم کند و اگر به خواهی مرا هلاک کنی آن کیست که بر حکم نافذت نسبت به بنده ات اعتراض کند یا در کار او سئوال و درخواستی تواند کرد و البته من می دانم (و بر همه روشن است) که هرگز در حکم تو ظلم نیست و هم در انتقامت تعجیل نخواهد بود (بلکه تا آنجائی که حلم و عفو را صلاح بدکاران دانی بجای انتقام در حق بندگان حلم می فرمائی تا توبه کنند و لایق عفو و رحمتت گردند) البته آن کس در کار انتقام تعجیل و شتاب می کند که بترسد قدرت انتقام از او فوت شود (و دیگر قادر بر انتقام بدکاران نشود اما تو قدرتت ازلی و ابدی است و همه وقت بر انتقام بدان قادری و از تو هرگز وقت انتقام فوت نخواهد شد) (و البته تو هرگز ظلم در حق خلق نخواهی کرد زیرا) آن کس ظلم می کند که ضعیف و عاجز باشد که از بدان و دشمنان به حق و عدالت انتقام کشد و تو ای خدا بسیار بسیار برتر و بالاتر از آنی (که ضعیف و عاجز در کار خلق شوی و سستی و ناتوانی در قدرت کامله ات راه یابد).
̶ پروردگارا بر محمد و آل پاکش درود و رحمت فرست و مرا هدف تیر بلا و انتقام خود مگردان و مرا مهلت و فرصت (برای توبه و انابه و لایق عفو و رحمت شدن) عطا فرما و لغزشهایم کمتر فرما و مرا به بلاهای پی در پی مبتلا مگردان که (ای خدای مهربان) تو ضعف و ناتوانی و بیچارگی مرا می بینی و ناله ی زارم را به درگاهت مشاهده می کنی
̶ ای خدای من امروز من به لطف و کرمت از شرار قهر و غضبت پناه می آورم پس تو درود فرست بر محمد و آل پاکش و مرا پناه ده
̶ و امروز من به جوار رحمتت از خشم و انتقامت پناهنده می شوم تو ای خدا درود فرست بر محمد و آل پاکش و مرا در جوار کرمت بپذیر
̶ و از حضرتت ایمنی از عذاب می طلبم. درود بر محمد و آل پاکش فرست و مرا به کرمت از عذابت ایمنی عطا فرما
̶ و از تو ای خدا هدایت می طلبم (هدایت کامل ثابت) درود فرست بر محمد و آل پاکش و به کویت مرا هدایت فرما
̶ و ای خدا من از تو نصرت و یاری می طلبم (در جمیع امور) تو بر محمد و آل پاکش درود فرست و (به لطف خاصت) مرا یاری فرما
̶ و ای خدا من از حضرتت رافت و مهربانی می طلبم پس درود فرست بر محمد و آل پاکش و بر حالم رحمت فرما
̶ و ای خدا من از حضرتت کفایت امورم را درخواست می کنم درود فرست بر محمد و آل پاکش و کرم کن و تمام امورم را کفایت فرما (و از شر همه دشمنان و نفس اماره و شیطان و رخنه و فساد مفسدان و آسیب و فتنه آخر زمان مرا محفوظ دار)
̶ و ای خدا من از درگاه کرم تو روزی می طلبم درود فرست بر محمد و آل پاکش و مرا روزی (وسیع) عطا فرما
̶ و ای خدا از تو اعانت و نصرت می طلبم بر محمد و آل پاکش درود فرست و مرا نصرت فرما
̶ بر محمد و آل پاکش درود فرست و ای خدا از گناهان من در گذر (و بر همه قلم عفو در کش)
̶ و ای خدا از تو عصمت و ترک معصیت می طلبم پس بر محمد و آل پاکش درود فرست و مرا از معصیت محفوظ دار که ای پروردگار دیگر من به کاری که تو را از آن کار کراهت باشد هرگز باز نگردم (هیچ گناهی را (از صغیره و کبیره) اگر مشیت حضرتت خواهد هرگز اعاده نکنم).
̶ ای پروردگارا ای پروردگار ای آنکه کمال عطوفت و مهربانی و احسان و انعام را به خلق داری ای خدای صاحب جلال و بزرگواری بر محمد و آل پاکش درود فرست و جمیع آنچه از تو درخواست کردم و به شوق حضرتت از درگاه کرمت طلبیدم همه را اجابت فرما و به اراده لازم و قضا و قدر حتمی تقدیر و امضاء فرما و در آنچه قضای تو بر من مقدر کرده با خیر و برکت قرار ده و کرم و تفضل فرما بر من در آن تقدیر و در آنچه از آن مقدرات به من عطا می کنی همه را مایه ی سعادت و بهجتم مقرر فرما و از فضل و کرم خود و از آن رحمت واسعه ی خویش باز بر آنچه عطا کردی هنوز بیفزا که همانا ای خدا تو رحمتت بی حد واسع و کرم و بزرگواریت بی انتهاست و هر آنچه به من عطا کردی (در دار دنیا) متصل و پیوسته به خیرات و نعمتهای ابدی آخرت گردان ای مهربانترین مهربانان عالم وجود
«و بعد از ختم این دعا دست به دعا بردار و هر چه به خاطرت رسید از خدا بطلب و هزار مرتبه صلوات بر محمد مصطفی و آل پاکش بفرست که امام سجاد علیه السلام بعد از این دعا چنین می کرد.»
ترجمه: مهدی الهی قمشهای