ترتیب به رعایت تقدم و تأخر میان اجزای یک عمل یا میان امور مرتبط با یک حکم گفته میشود؛ مانند تقدم رکوع بر سجده در نماز. رعایت ترتیب در برخی عبادات و احکام اسلامی برای صحت یا اجرای صحیح آنها لازم است.
در نماز، اجزای آن، مانند قیام، قرائت، رکوع، سجده و تشهد، باید به ترتیب مقرر انجام شود. همچنین رعایت ترتیب در اذان و اقامه و میان نمازهای روزانه، مانند تقدم نماز ظهر بر عصر و نماز مغرب بر عشاء، لازم است. در قضای نماز نیز در برخی موارد، رعایت ترتیب میان نمازهای فوتشده لازم دانسته شده است. ترتیب اجزای خطبه نماز جمعه نیز بنا بر نظر مشهور فقیهان لازم است.
در تیمم و وضو نیز ترتیب واجب است؛ با این حال، بنابر مشهور، تقدم مسح پای راست بر پای چپ واجب نیست. در غسل ترتیبی نیز ابتدا سر و گردن و سپس سایر اعضای بدن شسته میشود و بنابر مشهور، رعایت ترتیب میان سمت راست و چپ بدن نیز لازم است. در غسل میت، شستوشو بهترتیب با آب سدر، آب کافور و آب خالص انجام میشود.
در برخی دیگر از احکام شرعی نیز رعایت ترتیب مطرح است. ترتیب اعمال حج در روز عید قربان، از جمله رمی جمره عقبه، قربانی و حلق یا تقصیر بنا بر نظر گروهی واجب است. همچنین، رمی جمرات سهگانه در روزهای یازدهم و دوازدهم ذیالحجه باید به ترتیب انجام شود. در برخی کفارات، مانند کفاره ظهار و قتل خطا، اعمال به ترتیب مشخصی انجام میشوند و در صورت ناتوانی از انجام مرحله نخست، نوبت به مرحله بعد میرسد. در ارث نیز طبقات ارثبر بر یکدیگر تقدم دارند و وجود وارث در طبقه مقدم مانع ارثبردن طبقه بعدی میشود. همچنین، بنابر مشهور، در قتل خطا پرداخت دیه بر عهده عاقله است و خویشاوندان پدری بر اساس طبقات ارث در پرداخت آن در نظر گرفته میشوند.
ترتیب با موالات تفاوت دارد. ترتیب به تقدم و تأخر اجزای یک عمل مربوط است، در حالی که موالات به پیوستگی اجزای آن و نبود فاصله قابلتوجه میان آنها مربوط میشود.