سَلامِ نماز از واجبات غیررکنی نماز است که پس از تشهد آخر خوانده میشود. در فقه شیعه، سه عبارت برای سلام نماز وارد شده است:
- «اَلسَّلامُ عَلَیک اَیُهَا النَّبِیُّ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ»؛ سلام بر تو ای پیامبر(ص) و رحمت و برکات خدا بر تو باد.
- «اَلسَّلامُ عَلَینا وَ عَلی عِبادِ اللَّهِ الصّالِحینَ»؛ سلام بر ما و بر بندگان شایستهٔ خدا.
- «اَلسَّلامُ عَلَیکمْ وَ رَحْمَةُ اللَّه وَ بَرَکاتُهُ»؛ سلام بر شما و رحمت و برکات خدا.
در فقه شیعه، سلام اول و دوم مستحب و سلام سوم واجب است و نمازگزار میتواند به سلام سوم اکتفا کند. اگر نمازگزار سلام نماز را فراموش کند و پیش از انجام کاری که نماز را باطل میکند، مانند پشت کردن به قبله، متوجه شود، باید سلام را بگوید و نمازش صحیح است.
درباره مخاطب عبارت «السَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ» دیدگاههای مختلفی مطرح شده است؛ از جمله فرشتگانِ موکل انسان، همه فرشتگان و پیامبران. این سلام همچنین بهطور عام خطاب به پیامبران، مؤمنان و فرشتگان نیز دانسته شده است. در حدیثی درباره معراج نیز آمده است که خداوند به پیامبر(ص) فرمان داد ابتدا بر خود و اهلبیتش صلوات بفرستد و سپس به فرشتگان، انبیا و رسولان سلام کند و پیامبر(ص) عبارت «السَّلامُ عَلَیکُم وَ رَحْمَةُ اللهِ وَ بَرَکاتُهُ» را بر زبان جاری کرد.
در برخی روایات، سلام نماز نشانه امان از عذاب الهی و پایان نماز دانسته شده است. در روایتی از امام رضا(ع)، پایان یافتن نماز با سلام به خروج نمازگزار از حالت نماز و جایز شدن دوباره سخن گفتن با دیگران مرتبط دانسته شده است. براساس این روایت، نمازگزار با تکبیرةالاحرام سخن گفتن با دیگران را بر خود حرام میکند و با سلام از این حالت خارج میشود.