الدعاء السابع والثلاثون: من دعائه عليه السلام إذا اعترف بالتقصير عن تأدية الشكر
اللَّهُمَّ إِنَّ أَحَداً لَا يَبْلُغُ مِنْ شُكْرِكَ غَايَةً إِلَّا حَصَلَ عَلَيْهِ مِنْ إِحْسَانِكَ مَا يُلْزِمُهُ شُكْراً. وَ لَا يَبْلُغُ مَبْلَغاً مِنْ طَاعَتِكَ وَ إِنِ اجْتَهَدَ إِلَّا كَانَ مُقَصِّراً دُونَ اسْتِحْقَاقِكَ بِفَضْلِكَ فَأَشْكَرُ عِبَادِكَ عَاجِزٌ عَنْ شُكْرِكَ، وَ أَعْبَدُهُمْ مُقَصِّرٌ عَنْ طَاعَتِكَ لَا يَجِبُ لِأَحَدٍ أَنْ تَغْفِرَ لَهُ بِاسْتِحْقَاقِهِ، وَ لَا أَنْ تَرْضَى عَنْهُ بِاسْتِيجَابِهِ فَمَنْ غَفَرْتَ لَهُ فَبِطَوْلِكَ، وَ مَنْ رَضِيتَ عَنْهُ فَبِفَضْلِكَ تَشْكُرُ يَسِيرَ مَا شَكَرْتَهُ، وَ تُثِيبُ عَلَى قَلِيلِ مَا تُطَاعُ فِيهِ حَتَّى كَأَنَّ شُكْرَ عِبَادِكَ الَّذِي أَوْجَبْتَ عَلَيْهِ ثَوَابَهُمْ وَ أَعْظَمْتَ عَنْهُ جَزَاءَهُمْ أَمْرٌ مَلَكُوا اسْتِطَاعَةَ الِامْتِنَاعِ مِنْهُ دُونَكَ فَكَافَيْتَهُمْ، أَوْ لَمْ يَكُنْ سَبَبُهُ بِيَدِكَ فَجَازَيْتَهُمْ بَلْ مَلَكْتَ يَا إِلَهِي أَمْرَهُمْ قَبْلَ أَنْ يَمْلِكُوا عِبَادَتَكَ، وَ أَعْدَدْتَ ثَوَابَهُمْ قَبْلَ أَنْ يُفِيضُوا فِي طَاعَتِكَ، وَ ذَلِكَ أَنَّ سُنَّتَكَ الْإِفْضَالُ، وَ عَادَتَكَ الْإِحْسَانُ، وَ سَبِيلَكَ الْعَفْوُ 8) فَكُلُّ الْبَرِيَّةِ مُعْتَرِفَةٌ بِأَنَّكَ غَيْرُ ظَالِمٍ لِمَنْ عَاقَبْتَ، وَ شَاهِدَةٌ بِأَنَّكَ مُتَفَضَّلٌ عَلَى مَنْ عَافَيْتَ، وَ كُلٌّ مُقِرٌّ عَلَى نَفْسِهِ بِالتَّقْصِيرِ عَمَّا اسْتَوْجَبْتَ فَلَوْ لَا أَنَّ الشَّيْطَانَ يَخْتَدِعُهُمْ عَنْ طَاعَتِكَ مَا عَصَاكَ عَاصٍ، وَ لَوْ لَا أَنَّهُ صَوَّرَ لَهُمُ الْبَاطِلَ فِي مِثَالِ الْحَقِّ مَا ضَلَّ عَنْ طَرِيقِكَ ضَالٌّ فَسُبْحَانَكَ مَا أَبْيَنَ كَرَمَكَ فِي مُعَامَلَةِ مَنْ أَطَاعَكَ أَوْ عَصَاكَ تَشْكُرُ لِلْمُطِيعِ مَا أَنْتَ تَوَلَّيْتَهُ لَهُ، وَ تُمْلِي لِلْعَاصِي فِيمَا تَمْلِكُ مُعَاجَلَتَهُ فِيهِ. أَعْطَيْتَ كُلًّا مِنْهُمَا مَا لَمْ يَجِبْ لَهُ، وَ تَفَضَّلْتَ عَلَى كُلٍّ مِنْهُمَا بِمَا يَقْصُرُ عَمَلُهُ عَنْهُ. وَ لَوْ كَافَأْتَ الْمُطِيعَ عَلَى مَا أَنْتَ تَوَلَّيْتَهُ لَأَوْشَكَ أَنْ يَفْقِدَ ثَوَابَكَ، وَ أَنْ تَزُولَ عَنْهُ نِعْمَتُكَ، وَ لَكِنَّكَ بِكَرَمِكَ جَازَيْتَهُ عَلَى الْمُدَّةِ الْقَصِيرَةِ الْفَانِيَةِ بِالْمُدَّةِ الطَّوِيلَةِ الْخَالِدَةِ، وَ عَلَى الْغَايَةِ الْقَرِيبَةِ الزَّائِلَةِ بِالْغَايَةِ الْمَدِيدَةِ الْبَاقِيَةِ. ثُمَّ لَمْ تَسُمْهُ الْقِصَاصَ فِيمَا أَكَلَ مِنْ رِزْقِكَ الَّذِي يَقْوَى بِهِ عَلَى طَاعَتِكَ، وَ لَمْ تَحْمِلْهُ عَلَى الْمُنَاقَشَاتِ فِي الْآلَاتِ الَّتِي تَسَبَّبَ بِاسْتِعْمَالِهَا إِلَى مَغْفِرَتِكَ، وَ لَوْ فَعَلْتَ ذَلِكَ بِهِ لَذَهَبَ بِجَمِيعِ مَا كَدَحَ لَهُ وَ جُمْلَةِ مَا سَعَى فِيهِ جَزَاءً لِلصُّغْرَى مِنْ أَيَادِيكَ وَ مِنَنِكَ، وَ لَبَقِيَ رَهِيناً بَيْنَ يَدَيْكَ بِسَائِرِ نِعَمِكَ، فَمَتَى كَانَ يَسْتَحِقُّ شَيْئاً مِنْ ثَوَابِكَ لَا مَتَى هَذَا يَا إِلَهِي حَالُ مَنْ أَطَاعَكَ، وَ سَبِيلُ مَنْ تَعَبَّدَ لَكَ، فَأَمَّا الْعَاصِي أَمْرَكَ وَ الْمُوَاقِعُ نَهْيَكَ فَلَمْ تُعَاجِلْهُ بِنَقِمَتِكَ لِكَيْ يَسْتَبْدِلَ بِحَالِهِ فِي مَعْصِيَتِكَ حَالَ الْإِنَابَةِ إِلَى طَاعَتِكَ، وَ لَقَدْ كَانَ يَسْتَحِقُّ فِي أَوَّلِ مَا هَمَّ بِعِصْيَانِكَ كُلَّ مَا أَعْدَدْتَ لِجَمِيعِ خَلْقِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ. فَجَمِيعُ مَا أَخَّرْتَ عَنْهُ مِنَ الْعَذَابِ وَ أَبْطَأْتَ بِهِ عَلَيْهِ مِنْ سَطَوَاتِ النَّقِمَةِ وَ الْعِقَابِ تَرْكٌ مِنْ حَقِّكَ، وَ رِضًى بِدُونِ وَاجِبِكَ 16) فَمَنْ أَكْرَمُ يَا إِلَهِي مِنْكَ، وَ مَنْ أَشْقَى مِمَّنْ هَلَكَ عَلَيْكَ لَا مَنْ فَتَبَارَكْتَ أَنْ تُوصَفَ إِلَّا بِالْإِحْسَانِ، وَ كَرُمْتَ أَنْ يُخَافَ مِنْكَ إِلَّا الْعَدْلُ، لَا يُخْشَى جَوْرُكَ عَلَى مَنْ عَصَاكَ، وَ لَا يُخَافُ إِغْفَالُكَ ثَوَابَ مَنْ أَرْضَاكَ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ هَبْ لِي أَمَلِي، وَ زِدْنِي مِنْ هُدَاكَ مَا أَصِلُ بِهِ إِلَى التَّوْفِيقِ فِي عَمَلِي، إِنَّكَ مَنَّانٌ كَرِيمٌ.
ترجمه فارسی
̶ ای خدای بزرگ به حقیقت این رعد و برق آسمانی دو نشان از آیات قدرت و دو خدمتگزار از خادمان درگاه تواند در طاعتت به رحمت نافع باریدن بر خلق یا باران قهر و غضب مضر مبادرت می کنند پس (ای خدای مهربان کرم کن و) بر ما به واسطه این رعد و برق باران غضب مبار و جامه ی ابتلاء و محنت و الم بر ما مپوشان.
̶ باز پروردگارا بر محمد و آل پاکش درود و رحمت فرست و از این ابر (و رعد و برق)ها بر ما امت و خیر و برکتشان را نازل فرما و رنج و آفت و زیانشان را از ما دور ساز (یعنی ای خدا از لطف و کرمت نفع و خیر و برکت از این باران بر ما و بر کشت و زرع و قنوات و حیوانات ما نصیب فرما و از ضرر و آفاتش مزارع و مواشی ما را محفوظ دار) و بر محصول زراعت ما که وسیله ی معاش ماست آفت و نقص و عیب نفرست
̶ ای خدا و اگر این باران را برای قهر و انتقام فرستاده ای ما از قهر و انتقامت به درگاه رحمتت پناه می بریم و با تضرع و زاری درخواست عفو و بخشش می کنیم پس پروردگارا تو قهر و غضب را از دیار ما موحدان و اهل ایمان به جانب دیار مشرکان باز گردان (که ما اهل توحید)
̶ از قهر تو بر لطفت بردیم پناه ای دوست- ما را تو خود ای سلطان تعلیم دعا کردی)
̶ پروردگارا تو به سقایت و آبیاری رحمتت بلاد و دیار (و کشت و زرع) ما را سیراب گردان و از دل ما وسوسه رزق را دور ساز (و به رزق مقدر خود) خیال ما را مطمئن ساز تا چشم ما به اسباب رزق در ابر و باران و کشت و زرع و سعی و کار خودمان هم نباشد و تو را به یقین روزی بخش بندگان و رافع جمیع حوائج انسان دانیم تا وساوس و اوهام شیطانی در امر رزق و غیر آن از دل ما دور گردد و بعلم الیقین تمام امور عالم از رزق و آجال و آمال همه را به حسن عنایت ازلی و مشیت حتمی تو بی هیچ شک و ریب مربوط دانیم و زنگار شکوک و ارتیاب از آئینه دلهای ما بکلی پاک گردد) و ما را از توجه به حضرتت مشغول غیر مگردان (و به شهود وجود مسبب الاسباب از توجه به اسباب بی نیازمان گردان و چنان حجاب ظلمانی خلق و نورانی تقدیر را از مقابل چشم باطن ما برانداز که در عالم آفرینش ما موثری و مدبری و سلطانی جز تو نبینیم و به زبان دل گوئیم (ما به تو داریم و بس چشم نیاز ای حبیب- در گه جود تو است بر همه باز ای حبیب هیچ شاهی را قدیر هست و بود- جز تو نشناسیم در ملک وجود) و از ما اصل بر و احسان خود را منقطع مگردان که ای خدا هر کس را تو غنی و بی نیاز کنی بی نیاز است (و بدون احسانت همه فقیر محض اند) و هر که را تو از حوادث عالم محفوظ داری در امن و امانست (و بدون حفظ تو همه عالی و دانی قوی و ضعیف هدف تیر بلا و حوادثند)
̶ جز تو کسی را قدرت دفاع از حوادث نیست و هم از سطوت و قهر و قدرتت کسی را یارای سرکشی و مقاومت نخواهد بود توئی تنها کسی که به هر چه خواهی و بر هر که خواهی حکمت نافذ است و هر حکم خواهی در حق هر که خواهی اجرا می کنی.
̶ باری ای پروردگار من تو را حمد و ستایش می کنم بر آنچه ما را از بلاهای عالم حفظ کردی و سپاس می گویم بر آنچه از نعم عالم به ما عطا کردی آن چنان حمد و سپاسی که جانشین حمد تمام ستایش کنندگان عالم (از انس و جن و ملک) گردد حمدی که زمین و آسمان را مملو از حمد (و ذکر اوصاف جمال و جلال) حضرتت سازد
̶ که ای پروردگار همانا توئی عطا بخش خلق به عطاهای بزرگ و بخشنده بی عوض به نعمتهای عظیم توئی که حمد و سپاس اندک بندگان را (پاداش عطای بی شمار و نعمت بی حساب خود) می پذیری توئی صاحب احسان و نیکوئی به بندگان و دارای عطا و نعم (بی پایان) خدائی جز تو یکتا خدای عالم نیست و بازگشت تمام اهل عالم به سوی (درگاه رحمت و عنایت بی انتهای) حضرتت خواهد بود.
ترجمه: مهدی الهی قمشهای