خطبه ۳۵

من خطبة له عليه السلام بعد التحكيم وما بلغه من أمر الحكمين

الْحَمْدُ لِلَّهِ وَإِنْ أَتَى الدَّهْرُ بِالْخَطْبِ الْفَادِحِ وَالْحَدَثِ الْجَلِيلِ وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَيْسَ مَعَهُ إِلَهٌ غَيْرُهُ وَأَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ (صلى الله عليه وآله).

سببُ البَلوَى

أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ مَعْصِيَةَ النَّاصِحِ الشَّفِيقِ الْعَالِمِ الْمُجَرِّبِ تُورِثُ الْحَسْرَةَ وَتُعْقِبُ النَّدَامَةَ وَقَدْ كُنْتُ أَمَرْتُكُمْ فِي هَذِهِ الْحُكُومَةِ أَمْرِي وَنَخَلْتُ لَكُمْ مَخْزُونَ رَأْيِي لَوْ كَانَ يُطَاعُ لِقَصِيرٍ أَمْرٌ فَأَبَيْتُمْ عَلَيَّ إِبَاءَ الْمُخَالِفِينَ الْجُفَاةِ وَالْمُنَابِذِينَ الْعُصَاةِ حَتَّى ارْتَابَ النَّاصِحُ بِنُصْحِهِ وَضَنَّ الزَّنْدُ بِقَدْحِهِ. فَكُنْتُ أَنَا وَإِيَّاكُمْ كَمَا قَالَ أَخُو هَوَازِنَ:

أَمَرْتُكُمْ أَمْرِي بِمُنْعَرَجِ اللِّوَى، فَلَمْ تَسْتَبِينُوا النُّصْحَ إِلَّا ضُحَى الْغَدِ.

ترجمه

ستایش خدای را که آفرینش را آغاز کرد، بی آن‌که نیازی به آفرینندگان داشته باشد. و اگر زمان با فاجعه‌ای بزرگ و حادثه‌ی عظیم همراه شود، شهادت می‌دهم که معبودی جز خدا نیست، شریک و همتایی ندارد، معبودی جز او نیست، و اینکه محمد بنده و رسول اوست (صلی الله علیه و آله).

دلیل بلاها

اما پس از این، نافرمانی از مشاور مهربان، دانا و آزموده، پشیمانی و ندامت به همراه دارد. من در این حکومت به شما امر کردم و راهنمایی‌هایم را برای شما گذاشتم. اگر آن را پیروی می‌کردید، کار به اینجا نمی‌رسید. اما شما بر من ابا کردید، مانند مخالفان بی‌اختیار و سرکش و معاندی که از فرمان سرپیچی می‌کنند، تا آن‌جا که مشاور به راهنمایی‌هایش شک کرد و نیزه به نیزه‌زدنش تنگ شد. من و شما همچون برادر هوازن گفته‌ام: "در پیچ و تاب سرنوشت به شما امر کردم، اما شما جز در سپیده‌دم فردا راهنمایی را نپذیرفتید."