الله تعالى
الْحَمْدُ لِلَّهِ الْمَعْرُوفِ مِنْ غَيْرِ رُؤْيَةٍ وَالْخَالِقِ مِنْ غَيْرِ مَنْصَبَةٍ؛ خَلَقَ الْخَلَائِقَ بِقُدْرَتِهِ وَاسْتَعْبَدَ الْأَرْبَابَ بِعِزَّتِهِ وَسَادَ الْعُظَمَاءَ بِجُودِهِ؛ وَهُوَ الَّذِي أَسْكَنَ الدُّنْيَا خَلْقَهُ وَبَعَثَ إِلَى الْجِنِّ وَالْإِنْسِ رُسُلَهُ، لِيَكْشِفُوا لَهُمْ عَنْ غِطَائِهَا وَلِيُحَذِّرُوهُمْ مِنْ ضَرَّائِهَا وَلِيَضْرِبُوا لَهُمْ أَمْثَالَهَا وَلِيُبَصِّرُوهُمْ عُيُوبَهَا وَلِيَهْجُمُوا عَلَيْهِمْ بِمُعْتَبَرٍ مِنْ تَصَرُّفِ مَصَاحِّهَا وَأَسْقَامِهَا وَحَلَالِهَا وَحَرَامِهَا وَمَا أَعَدَّ اللَّهُ لِلْمُطِيعِينَ مِنْهُمْ وَالْعُصَاةِ مِنْ جَنَّةٍ وَنَارٍ وَكَرَامَةٍ وَهَوَانٍ. أَحْمَدُهُ إِلَى نَفْسِهِ كَمَا اسْتَحْمَدَ إِلَى خَلْقِهِ وَجَعَلَ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً وَلِكُلِّ قَدْرٍ أَجَلًا وَلِكُلِّ أَجَلٍ كِتَاباً.
فضل القرآن
منها: فَالْقُرْآنُ آمِرٌ زَاجِرٌ وَصَامِتٌ نَاطِقٌ، حُجَّةُ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ، أَخَذَ عَلَيْهِ مِيثَاقَهُمْ وَارْتَهَنَ عَلَيْهِمْ أَنْفُسَهُمْ؛ أَتَمَّ نُورَهُ وَأَكْمَلَ بِهِ دِينَهُ وَقَبَضَ نَبِيَّهُ صلى الله عليه وآله وَقَدْ فَرَغَ إِلَى الْخَلْقِ مِنْ أَحْكَامِ الْهُدَى بِهِ، فَعَظِّمُوا مِنْهُ سُبْحَانَهُ مَا عَظَّمَ مِنْ نَفْسِهِ، فَإِنَّهُ لَمْ يُخْفِ عَنْكُمْ شَيْئاً مِنْ دِينِهِ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئاً رَضِيَهُ أَوْ كَرِهَهُ إِلَّا وَجَعَلَ لَهُ عَلَماً بَادِياً وَآيَةً مُحْكَمَةً تَزْجُرُ عَنْهُ أَوْ تَدْعُو إِلَيْهِ؛ فَرِضَاهُ فِيمَا بَقِيَ وَاحِدٌ وَسَخَطُهُ فِيمَا بَقِيَ وَاحِدٌ، وَاعْلَمُوا أَنَّهُ لَنْ يَرْضَى عَنْكُمْ بِشَيْءٍ سَخِطَهُ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَلَنْ يَسْخَطَ عَلَيْكُمْ بِشَيْءٍ رَضِيَهُ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ؛ وَإِنَّمَا تَسِيرُونَ فِي أَثَرٍ بَيِّنٍ وَتَتَكَلَّمُونَ بِرَجْعِ قَوْلٍ قَدْ قَالَهُ الرِّجَالُ مِنْ قَبْلِكُمْ؛ قَدْ كَفَاكُمْ مَئُونَةَ دُنْيَاكُمْ وَحَثَّكُمْ عَلَى الشُّكْرِ وَافْتَرَضَ مِنْ أَلْسِنَتِكُمُ الذِّكْرَ.
الوصية بالتقوى
وَأَوْصَاكُمْ بِالتَّقْوَى وَجَعَلَهَا مُنْتَهَى رِضَاهُ وَحَاجَتَهُ مِنْ خَلْقِهِ، فَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِعَيْنِهِ وَنَوَاصِيكُمْ بِيَدِهِ وَتَقَلُّبُكُمْ فِي قَبْضَتِهِ. إِنْ أَسْرَرْتُمْ عَلِمَهُ وَإِنْ أَعْلَنْتُمْ كَتَبَهُ؛ قَدْ وَكَّلَ بِذَلِكَ حَفَظَةً كِرَاماً لَا يُسْقِطُونَ حَقّاً وَلَا يُثْبِتُونَ بَاطِلًا. وَاعْلَمُوا أَنَّهُ "مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً" مِنَ الْفِتَنِ وَنُوراً مِنَ الظُّلَمِ، وَيُخَلِّدْهُ فِيمَا اشْتَهَتْ نَفْسُهُ وَيُنْزِلْهُ مَنْزِلَ الْكَرَامَةِ عِنْدَهُ فِي دَارٍ اصْطَنَعَهَا لِنَفْسِهِ، ظِلُّهَا عَرْشُهُ وَنُورُهَا بَهْجَتُهُ وَزُوَّارُهَا مَلَائِكَتُهُ وَرُفَقَاؤُهَا رُسُلُهُ. فَبَادِرُوا الْمَعَادَ وَسَابِقُوا الْآجَالَ، فَإِنَّ النَّاسَ يُوشِكُ أَنْ يَنْقَطِعَ بِهِمُ الْأَمَلُ وَيَرْهَقَهُمُ الْأَجَلُ وَيُسَدَّ عَنْهُمْ بَابُ التَّوْبَةِ. فَقَدْ أَصْبَحْتُمْ فِي مِثْلِ مَا سَأَلَ إِلَيْهِ الرَّجْعَةَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَأَنْتُمْ بَنُو سَبِيلٍ عَلَى سَفَرٍ مِنْ دَارٍ لَيْسَتْ بِدَارِكُمْ، وَقَدْ أُوذِنْتُمْ مِنْهَا بِالارْتِحَالِ وَأُمِرْتُمْ فِيهَا بِالزَّادِ. وَاعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ لِهَذَا الْجِلْدِ الرَّقِيقِ صَبْرٌ عَلَى النَّارِ، فَارْحَمُوا نُفُوسَكُمْ؛ فَإِنَّكُمْ قَدْ جَرَّبْتُمُوهَا فِي مَصَائِبِ الدُّنْيَا.
أَفَرَأَيْتُمْ جَزَعَ أَحَدِكُمْ مِنَ الشَّوْكَةِ تُصِيبُهُ وَالْعَثْرَةِ تُدْمِيهِ وَالرَّمْضَاءِ تُحْرِقُهُ، فَكَيْفَ إِذَا كَانَ بَيْنَ طَابَقَيْنِ مِنْ نَارٍ ضَجِيعَ حَجَرٍ وَقَرِينَ شَيْطَانٍ؟ أَعَلِمْتُمْ أَنَّ مَالِكاً إِذَا غَضِبَ عَلَى النَّارِ حَطَمَ بَعْضُهَا بَعْضاً لِغَضَبِهِ وَإِذَا زَجَرَهَا تَوَثَّبَتْ بَيْنَ أَبْوَابِهَا جَزَعاً مِنْ زَجْرَتِهِ.
اَيُّهَا الْيَفَنُ الْكَبِيرُ الَّذِي قَدْ لَهَزَهُ الْقَتِيرُ، كَيْفَ أَنْتَ إِذَا الْتَحَمَتْ أَطْوَاقُ النَّارِ بِعِظَامِ الْأَعْنَاقِ وَنَشِبَتِ الْجَوَامِعُ حَتَّى أَكَلَتْ لُحُومَ السَّوَاعِدِ. فَاللَّهَ اللَّهَ مَعْشَرَ الْعِبَادِ وَأَنْتُمْ سَالِمُونَ فِي الصِّحَّةِ قَبْلَ السُّقْمِ وَفِي الْفُسْحَةِ قَبْلَ الضِّيقِ، فَاسْعَوْا فِي فَكَاكِ رِقَابِكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُغْلَقَ رَهَائِنُهَا. أَسْهِرُوا عُيُونَكُمْ وَأَضْمِرُوا بُطُونَكُمْ وَاسْتَعْمِلُوا أَقْدَامَكُمْ وَأَنْفِقُوا أَمْوَالَكُمْ وَخُذُوا مِنْ أَجْسَادِكُمْ فَجُودُوا بِهَا عَلَى أَنْفُسِكُمْ وَلَا تَبْخَلُوا بِهَا عَنْهَا، فَقَدْ قَالَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ» وَقَالَ تَعَالَى «مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَلَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ»؛ فَلَمْ يَسْتَنْصِرْكُمْ مِنْ ذُلٍّ وَلَمْ يَسْتَقْرِضْكُمْ مِنْ قُلٍّ، اسْتَنْصَرَكُمْ وَلَهُ جُنُودُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ، وَاسْتَقْرَضَكُمْ وَلَهُ خَزائِنُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ، وَإِنَّمَا أَرَادَ أَنْ يَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا. فَبَادِرُوا بِأَعْمَالِكُمْ تَكُونُوا مَعَ جِيرَانِ اللَّهِ فِي دَارِهِ رَافَقَ بِهِمْ رُسُلَهُ وَأَزَارَهُمْ مَلَائِكَتَهُ وَأَكْرَمَ أَسْمَاعَهُمْ أَنْ تَسْمَعَ حَسِيسَ نَارٍ أَبَداً وَصَانَ أَجْسَادَهُمْ أَنْ تَلْقَى لُغُوباً وَنَصَباً؛ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ. أَقُولُ مَا تَسْمَعُونَ وَاللَّهُ الْمُسْتَعانُ عَلَى نَفْسِي وَأَنْفُسِكُمْ وَهُوَ حَسْبُنَا وَنِعْمَ الْوَكِيل.
حمد خداوندی که بدون دیدار شناخته شده و بدون منصب خالق است؛ مخلوقات را به قدرت خود خلق کرد و اربابان را به عزتش بردگان گردانید و بزرگان را به بخشایشش فرمانروا کرد. و اوست که دنیا را با خلقش مسکن قرار داد و به جن و انس پیامبران فرستاد، تا برای آنها از پوششهایش پردهبردارند و از بلاهایش هشدار دهند و برایشان از آنها مثال بزنند و عیوبش را به آنها نشان دهند و با عبرتی از رفتار و آفتها و حلال و حرامش و آنچه خداوند برای مطیعان و عصیانکاران از بهشت و آتش و کرامت و ذلّت آماده کرده، بر آنها هجوم آورند. او را به خودش میستایم چنانکه به مخلوقاتش میستاییم و برای هر چیزی قدرت و برای هر قدرت اجل و برای هر اجل کتابی قرار داد.
فضیلت قرآن
از آنجا: قرآن، امرکننده و نهیکننده و خاموش و ناطق است، حجت خداوند بر مخلوقاتش، آنها را به عهدش گرفت و خودشان را به عنوان تضمین در اختیارش قرار دادند؛ نورش را کامل کرد و با او دینش را کامل نمود و پیامبرش را (صلی الله علیه وآله) برگرفت و به مخلوقات از احکام هدایت با آن واگذار کرد، پس از آنچه او از خود بزرگ کرد، او را بزرگ دارید، زیرا از شما هیچ چیز از دینش پنهان نکرد و هیچ چیز را که خوشش آمد یا خوشش نیامد، بدون آنکه نشانهای آشکار و آیهای محکم برای نهی یا دعوت به آن قرار نداده باشد، واگذار نساخت؛ پس رضایت او در چیزی که یک نفر باقی مانده و خشم او در چیزی که یک نفر باقی مانده، یکسان است. و بدانید که او با هیچ چیز راضی نخواهد شد که بر کسانی که پیش از شما بودند خشمگین بود و با هیچ چیز خشمگین نخواهد شد که بر کسانی که پیش از شما بودند خوشش آمد؛ و شما در پی یک ردّی روشن میروید و با بازگشت گفتاری که مردمان پیش از شما گفتهاند، سخن میگویید؛ او هزینه دنیای شما را پوشانید و شما را به شکر دعوت کرد و از زبانهای شما یاد خداوند را واجب ساخت.
وصیت به تقوا
و او شما را به تقوا وامیداشت و آن را حدّ رضایت و نیاز خود از مخلوقاتش قرار داد، پس از خدایی که شما در نگاه او و دستگیرهایتان در دست او و گردش شما در قبضه او هستید، بترسید. اگر پنهان کنید، او میداند و اگر آشکار کنید، او مینویسد؛ برای آن نگهبانان شریفی گماشته که حق را فرونمیافتانند و باطل را پابرجا نمیدارند. و بدانید که "هرکه از خداوند بترسد، برایش راهی باز میکند" از فتنهها و نور از تاریکیها، و او را در آنچه نفسش آرزو کرده، جاودان میگرداند و او را در جایگاه کرامت خود در خانهای که برای خود ساخته، قرار میدهد؛ سایهاش عرشش و نورش بهشتش و بازدیدکنندگانش فرشتگانش و دوستانش پیامبرانش هستند. پس برای معاد عجله کنید و برای اجل پیشی بگیرید، زیرا مردم نزدیک است که امیدشان قطع شود و اجل به آنها فشار آورد و در توبه به روی آنها بسته شود. پس شما در حالی هستید که مانند کسانی که پیش از شما بودند و بازگشت طلبیدند، در حال سفر از خانهای که خانه شما نیست، هستید و از آنجا به مهاجرت دعوت شدهاید و در آن به زاد و توشه وامیده شدهاید. و بدانید که این پوست نرم بر آتش صبر ندارد، پس از خودتان ببخشید؛ زیرا شما آن را در مصیبتهای دنیا آزمودهاید. آیا دیدید یکی از شما از خار که به او میخورد و زمینخوردگی که او را زخمی میکند و گرمای سوزان که او را میسوزاند، بترسد، پس چگونه وقتی بین دو طبقه آتش، سنگی خفته و شیطانی همراه باشد؟ آیا نمیدانید که مالک اگر بر آتش خشمگین شود، بخشی از آن را به خشم خود نابود میکند و اگر آن را تهدید کند، از تهدیدش میان دروازههایش جیغ میکشد.
ای پیرمرد بزرگ که اندک او را لرزانده، چگونه وقتی گرههای آتش بر گردنهای شما گیرد و زنجیرها درهم تنیده و گوشت بازوها را بخورد؟ ای بندگان خداوند و شما در سلامت پیش از بیماری و در گشادگی پیش از تنگی، در سلامت هستید، پس در رهایی گردنهای خود پیش از آن که گروگانهایتان بسته شود، عجله کنید. چشمانتان را بیدار نگه دارید و شکمها را پنهان سازید و پاهایتان را به کار گیرید و اموالتان را ببخشید و از بدنتان چیزی بگیرید و آن را بر خود بخشش کنید و از آن در برابر خود بخل نکنید. زیرا خداوند (سبحانه) گفت: "اگر خداوند یاریتان کند، او شما را یاری میکند و پایهای شما را استوار میگرداند" و فرمود: "چه کسی خداوند را قرض نیکو دهد تا او را چند برابر کند و برای او پاداشی بزرگ باشد". پس او را از ذلت یاری نخواست و از تنگی قرض نخواست، او را یاری کرد و سپاههای آسمان و زمنانه اوست و او عزتمند و حکیم است، و او را قرض داد و خزانههای آسمان و زمنانه اوست و او غنی و سودمند است، و او فقط میخواهد شما را بیازماید که کدام شما کار نیکوتری دارد. پس با اعمالتان عجله کنید تا در خانه او با همسایگان خداوند باشید، پیامبرانش با آنها همراه و فرشتگانش آنها را پشتیبانی و گوشهایشان را شایسته شنیدن هیس آتش برای همیشه و بدنهایشان را از هر گونه رنج و خستگی مصون بدارند. این فضیلت خداوند است که به هر که خواهد میبخشد و خداوند拥有 فضل بزرگ است. آنچه میشنوید را میگویم و خداوند بر نفس من و شما یاریگر است و او ما را کافی و نیکوترین وکیل است.